کشاورزی لرستان - اولین مجله علمی کشاورزی دانش سبز (دانشجویان لرستانی)
در سال1387 سال نوآوری و شکوفایی ایران اسلامی شروع کار و تلاش می کنیم آخرین اخبار و مقالات علمی کشاورزی و لینک سایتهای برتر کشاورزی را در وب قرار دهیم ...
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سجاد - شنبه ٢٧ آبان ۱۳۸٥
موضوع : ضرورت صنايع تبديلي و تكميلي در بخش كشاورزي
مقاله : امير ابراهيمي ، سرباز سازندگي مديريت جهاد كشاورزي فريدن استان اصفهان
  
 

ظهور انقلاب عمومي كشاورزي ايران به عنوان ضرورت گذار كشاورزي سنتي به صنعتي و مدرن درحالي مطرح است كه تجربه وقوع چنين انقلابي همزمان با افزايش پتانسيل‌هاي كشاورزي در كشورهاي اروپايي اتفاق افتاد.

در جهان امروز توليد بيشتر محصولات كشاورزي به معناي افزايش توانمندي كشاورزي محسوب مي‌شود، بديهي است توليد بيشتر مساوي است با درآمد بيشتر، اما هميشه اين معادله برقرار نخواهد شد، زيرا افزايش توليد به خودي خود نيازمند دو عامل افزايش سطح زير كشت و افزايش عملكرد در واحد سطح است.

درمورد افزايش سطح زير كشت، مي‌توان گفت: تقريباً در سراسر دنيا زمين‌هاي مرغوب و مناسب، تاكنون به زير كشت رفته‌اند و سرعت افزايش سطح اراضي كشاورزي نيز بسيار كم و نامحسوس است.

افزايش عملكرد در واحد سطح نيز با مشكلات فراواني ازجمله كمبود تكنولوژي و انرژي مصرفي، توجه به كشاورزي سنتي و عدم يكپارچگي اراضي كشاورزي مواجه است.

همچنين زماني توليد بيشتر منجر به درآمد بيشتر خواهد شد كه اين توليد مزرعه‌اي به توليد صنعتي تبديل شود اما از ريسك و خطرات نوسان‌هاي قيمت در بازار محصولات كشاورزي نبايد غافل شد.

- ضرورت ايجاد صنايع تبديلي و تكميلي در بخش كشاورزي: آمارها نشان مي‌دهد كه پس از ورود هر نوع تكنولوژي جديد در عرصه كشاورزي، تعداد زيادي از كارگران شغل خود را از دست مي‌دهند، اما صنايع فرادست و فرودست كشاورزي نيز با همان سرعت افزايش توليد در كشاورزي بلكه بسيار سريع‌تر از آن شكل مي‌گيرند و زمينه اشتغال را جهت نيروي كار انساني از كارگران ساده صنايع گرفته تا مهندسان، بازرگانان، فروشندگان و واسطه‌گران ايجاد مي‌كنند. با چنين الگويي از توسعه نقش صنايع تبديلي و فرآوري توليدات كشاورزي روز به روز پررنگ‌تر و جدي‌تر مي‌شود.

بنابراين كشاورزي علمي با اتكاء به دانش و علم روز، بدون ايجاد زمينه سرمايه‌گذاري مناسب در صنايع تبديلي كاري از پيش نخواهد برد و هرگونه توليدي بدون پشتوانه بازارهاي دائمي، خالي از خطر نخواهند بود. اين درحالي است كه بسياري از كشاورزان مجبورند عمده سرمايه‌گذاري خود را صرف دارايي‌هاي ثابتي كنند و با اين عمل سرمايه در گردش كشاورز كه مي‌تواند پشتوانه ريسك بازار در قيمت محصولات باشد به مقادير نسبتاً اندكي تقليل مي‌يابد. اما لازم است هر كشاورز بخشي از سرمايه خود را به امور تبديل، بسته‌بندي و ساير اعمال پس از برداشت اختصاص دهد.

- صنايع تبديلي و تكميلي كشاورزي داراي چهار سطح است: اول: مربوط به شست و شو و ذخيره‌سازي محصولات كشاورزي است، دوم: شامل پاك‌كردن، آردكردن، خوردكردن و مخلوط‌كردن مي‌شود كه محصولاتي مانند آرد، الوار، پنبه، ابريشم، خوراك دام، گوشت و... را دربر مي‌گيرد. سوم: از فرآيندهاي شيميايي با ميكانيكي مانند كنسروكردن، خشك‌كردن، عصاره‌گيري، پاستوريزه‌كردن و... استفاده مي‌شود كه شامل محصولاتي چون شير، ميوه و سبزي كنسروشده، كنسرو گوشت و ورغن نباتي مي‌شود. چهارم نيز از فناورهاي بالا و پيشرفته صورت مي‌گيرد و غذاهاي آماده و فوري را دربر مي‌گيرد.

 

- مزاياي ايجاد صنايع تبديلي و تكميلي در بخش كشاورزي:

                 الف: تسهيل‌كننده و ارتقاءدهنده فعاليت‌هاي بخش كشاورزي و توان صنعت منطقه‌اي و ملي را افزايش مي‌دهد

                 ب: با افزايش بهره‌وري توليد باعث ارتقاء درآمد خانوارهاي كم‌درآمد روستايي مي‌شود.

                 ج: از طريق ايجاد فرصت‌هاي تكميلي در كنار فعاليت‌هاي «درون مزرعه» زمينه‌ساز اشتغال نوين در مناطق روستايي مي‌شود.

                 د: به كاهش ريسك و ايجاد توازن در چرخه درآمد خانوارهاي روستايي كمك نموده و به درآمدهاي آنان تنوع و پايداري مي‌بخشد.

                 ه: با تمركزهايي از ايجاد صنايع در حوالي مناطق مركزي و شهري به كاهش تخريب محيط‌زيست كمك قابل ملاحظه‌اي مي‌كند.

 

توسعه صنايع تبديلي و تكميلي در كنار امنيت غذايي در سند چشم‌انداز بيست ساله كشور نيز مدنظر قرار گرفته است. به‌طوري كه براساس يكي از بندهاي تبصره (2) قانون بودجه سال 1385، مقرر شده است مبلغ 2 هزار و 500 ميليارد ريال براي توسعه، اصلاح و بهبود باغ‌ها، دامپروري، مرغداري و صنايع تبديلي و تكميلي و توليدات گلخانه‌اي درجهت اشتغال‌زايي دانش‌آموختگان كشاورزي در اختيار وزارت جهاد كشاورزي قرار گيرد تا به باغداران، دامداران، مرغداران و صاحبان صنايع تبديلي و تكميلي با اولويت دانش‌آموختگان بخش كشاورزي پرداخت شود.

از طرف ديگر ظرفيت واحدهاي صنايع تبديلي و تكميلي كشاورزي كشور در سال گذشته 34 ميليون تن اعلام شده است كه از اين ميزان 9/2 ميليون تن مربوط به صنايع تبديلي محصولات دامي، 288 هزار تن شيلات، 30 ميليون تن زراعي و 2/1 ميليون تن باغي بوده است. همچنين با سرمايه‌گذاري 2700 ميليارد ريال، 2800 واحد توليدي در اين صنايع ايجاد شده است. براساس اطلاعات مركز آمار در سال 1380، 48/38 درصد از تعداد كارگاه‌هاي صنعتي كشور به صنايع تبديلي كشاورزي اختصاص يافته است، به‌طوري كه صنايع تبديلي بخش كشاورزي 7/33 درصد تعداد شاغلان و 26/17 درصد ارزش افزوده، 9/20 درصد ارزش توليدات، 4/23 درصد ارزش سرمايه‌گذاري بخش صنعت را به خود اختصاص داده است.

سالانه 85 ميليون تن انواع محصولات كشاورزي در كشور توليد مي‌شود كه 17/8 درصد آن به صورت ضايعات ازبين مي‌رود، اگر ميانگين ارزش هر كيلوگرم محصول كشاورزي را 100 تومان درنظر بگيريم، سالانه 2 تريليون و 34 ميليارد تومان به علت ضايعات محصولات كشاورزي به اقتصاد كشور خسارت وارد مي‌شود كه با گسترش صنايع تبديلي و تكميلي و ايجاد انبارها و سردخانه‌هاي جديد مي‌توان از ضايعات محصولات كشاورزي جلوگيري كرد.

آمارها نشان مي‌دهد به بخش باغباني با 1/28 درصد بالاترين و صنعت دام و طيور با 1/6 درصد كمترين ميزان ضايعات در كشور را به خود اختصاص داده‌اند. در زيربخش زراعت نيز محصولاتي چون سيب‌زميني، گوجه فرنگي، سبزي و صيفي‌جات با حدود 30 درصد ضايعات بالاترين و حبوبات با 5 درصد كمترين ميزان ضايعات را داراست. در زيربخش باغباني، انگور و انجير با حدود 35 درصد بالاترين و گردو، بادام و فندق با 8 درصد كمترين ضايعات را به خود اختصاص داده‌اند.

اصلاح ساختار عمليات پس از برداشت، راه‌اندازي نظام تضمين كيفيت محصولات، ترويج دانش فني كاهش ضايعات، ترويج الگويي صحيح مصرف و تقويت و توسعه مراكز كارآمد جمع‌آوري اطلاعات به واحدهاي عمليات پس از برداشت بايد مدنظر قرار گيرد.

همچنين ظرفيت صنايع موجود بالغ بر 14 ميليون تن است كه مقرر شده، اين رقم در پايان برنامه چهارم توسعه به 23 ميليون تن برسد تا زمينه فرآوري 42 ميليون تن محصول كشاورزي فراهم شود.

به‌طور خلاصه از آنجايي كه كاهش ضايعات محصولات كشاورزي به ميزان 50 درصد تا پايان برنامه چهارم توسعه پيش‌بيني شده است، بنابراين فعاليت‌هاي صنعتي اشتغالزا موسوم به فعاليت‌هاي «خارج از مزرعه» به عنوان فرصت‌هاي تكميلي اشتغال، توليد و افزايش درآمد خانوارهاي روستاي همواره بايد موردتوجه سياستگزاران و برنامه‌ريزان توسعه قرار گيرد.

 

منابع مورد استفاده:

1 رحيمي عباس (بهار 1380)، تبيين ويژگي‌هاي صنايع تبديلي و تكميلي بخش كشاورزي و صنايع روستايي با تكيه بر تجارب ديگر كشورها

2 مردوخي بايزيد (1377)، فرايند توسعه صنعتي ايران طي نيم قرن اخير تهران، مجموعه مقالات همايش پنجاه سال برنامه‌ريزي در ايران


 

 

dahio! - Searching the web
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


زیارت عاشورا
وضعیت یاهو مذهبی
پیج رنک گوگل ساعت فلش مذهبی اوقات شرعی

بسيجي يعني علي
Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net





Powered by aeka.persianblog.ir

بانک صوت و فیلم مذهبی
PageRank
بسيجي يعني علي
مجله دانش سبز
PageRank RSS Feed Readers outils webmaster
دریافت کد
>>فرم اشتراک<<
{PAGETITLE}
pagerank search engine optimization Submit ExpressSearch Engine Marketing Services تماس با ما