کشاورزی لرستان - اولین مجله علمی کشاورزی دانش سبز (دانشجویان لرستانی)
در سال1387 سال نوآوری و شکوفایی ایران اسلامی شروع کار و تلاش می کنیم آخرین اخبار و مقالات علمی کشاورزی و لینک سایتهای برتر کشاورزی را در وب قرار دهیم ...
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سجاد - چهارشنبه ٢٢ آبان ۱۳۸٧

 

 

کشاورزی با بذرهای اتمی

 

 

 

 

 

 

 
 
کشاورزی با بذرهای اتمی
نویسنده:حسن کدخدای عرب
منبع:روزنامه قدس
انرژی هسته ای خدمات برجسته ای در زمینه های مختلف دارد که مهمترین خدمت آن را می توان در بخش کشاورزی در نظر گرفت؛ افزایش جمعیت و نیاز روز افزون به غذا، آب و حتی صادرات محصولات غذایی محتاج علمی است که بتواند به این نیازها پاسخ دهد. امروزه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه متداول است و ایران نیز مانند خیلی از کشورهای در حال توسعه، تحقیقات هسته ای خود را دنبال می کند.اما آمریکا با ریختن بمب اتم بر سر مردم هیروشیما و ناکازاکی ژاپن در جنگ جهانی دوم و تهدیدهای دوران جنگ سرد و افزایش زرادخانه ها و کلاهکهای اتمی در کشورهای پیشرفته پندار اغلب مردم دنیا را نسبت به انرژی هسته ای تحت تأثیر قرار داده و بسیاری بر این باورند که انرژی هسته ای یعنی "بمب"!
به دنبال محدود بودن منابع فسیلی و انرژی های طبیعی، ایران نیز از چند سال پیش به تحقیق و پژوهش و استفاده از انرژی پاک هسته ای در بخشهای صلح آمیز پرداخته است که به بخشی از آنها اشاره می شود. تولید برق هسته ای مهمترین هدف اعلام شده از سوی ایران است. با رشد توسعه اجتماعی و اقتصادی و ارتقای سطح زندگی و بهبود شاخصهای اقتصادی و همچنین تقاضای صعودی برق در بخشهای خانگی و صنعتی، استفاده از انرژی هسته ای مقرون به صرفه است و در بخش پزشکی، بهداشتی و صنایع از دیگر کاربردهای صلح آمیز انرژی هسته ای است.اما آنچه بیشتر در این مطلب مورد توجه است، کاربردهای متفاوت انرژی هسته ای بخصوص در بخش کشاورزی است، موضوعی که ممکن است بسیاری از مردم با آن آشنا نباشند.

کاربردهای انرژی هسته ای در کشاورزی

حسین آفریده دکترای انرژی هسته ای دانشگاه صنعتی امیرکبیر به برخی از تحقیقات انجام شده در مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته ای اشاره می کند و می گوید: دانش هسته ای امروزه در تمام شاخه های علوم و فنون بویژه در پزشکی، کشاورزی، صنعت و تولید برق کاربردهای زیادی دارد.وی می افزاید: در کشور ما نیز دانشمندان و کارشناسان جوان با درک ضرورت پیشرفت در علوم، تحقیقات در بخش کشاورزی هسته ای را با جدیت دنبال می کنند، بخصوص در مورد محصولات گندم، جو، خرما، پنبه و سویا تحقیقات مفیدی انجام شده است.عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تأکید می کند که برای اصلاح بذر و نگهداری بهتر مواد غذایی باید مراکز پرتودهی انرژی هسته ای در کشور افزایش یابد.وی می گوید: با استفاده از تکنیکهای هسته ای می توان عمر محصولات کشاورزی را بالا برد، در حالی که در مقابل آفات هم مقاوم باشند. در این زمینه گلهایی کوچک و زیبا، گلهای زینتی با طول عمر بیشتر تولید شده است.

اصلاح ژنتیک

اصلاح نباتات از جمله موضوعاتی است که همواره مورد توجه کارشناسان علوم کشاورزی بوده است. محدودیت منابع آب و خاک و نیاز به مواد غذایی بیشتر، ضرورت افزایش تولید و عملکرد را مضاعف کرده است.دکتر علی ایزدی، استاد دانشگاه در این زمینه می گوید: تنوع گیاهان ابزار اولیه مورد نیاز اصلاح نباتات است و برای اینکه بخواهیم از نظر عملکرد، مطلوبیت و خصوصیات کیفی انتخاب کنیم، از بین این تنوع، بهترینها را انتخاب و به عنوان بذر یا گیاه منتخب برای کشت مورد استفاده قرار می دهیم، اما گاهی این تنوع برای یک صنعت مورد نظر در گیاهان وجود ندارد که آن وقت تنها راه ممکن برای دستیابی به تنوع جدید و بالا بردن ذخیره ژنتیکی استفاده از انرژی هسته ای است.عضو سابق هیأت علمی مؤسسه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران می افزاید: طی کردن مسیرهای اصلاح نباتات با هدف داشتن گیاه با عملکرد بالا، گیاهان مقاوم به بیماری و آفت و مقاوم به تنشهای محیطی مثل خشکی، شوری و سردی از طریق پرتودهی و اعمال تیمارها به وسیله فرایندهای انرژی هسته ای انجام می شود.وی به عملکرد برخی ارقام زراعی اشاره می کند و می گوید: تحقیقات نشان داده که با بهره گیری از انرژی اتمی ارقام پاکوتاهی در دنیا تولید شده؛ مثل "سورگم" یا جو که امکان استفاده از کود در آنها بالا رفته، لذا محصول اقتصادی "بذر" افزایش یافته است.
عضو سابق هیأت علمی مؤسسه بیوتکنولوژی کشاورزی خاطرنشان می کند: مواد رادیو اکتیو و انرژی هسته ای در تحقیقات مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. در مهندسی ژنتیک در تهیه "نشان دارها" برای ردیابی ژنها، جدا سازی ژنها و بررسی تنوع ژنتیکی ارقام از مواد رادیواکتیو استفاده می کنیم که در تحقیقات بخش کشاورزی بسیار مهم و حیاتی می باشد، به طوری که می توانیم با اتم های رادیواکتیو؛ فسفر، پروتئین، گوگرد و اسیدهای آمینه را ردیابی و استخراج و از طریق آن صفات مثبت را تقویت و صفات منفی گیاه مثل بیماری را از بین ببریم.دکتر ایزدی می گوید: پیشرفت در کشاورزی نیازمند بالا بردن سرعت تحقیقات بویژه در بحث انرژی هسته ای است که امیدواریم وابستگی به "نشان دارها" و "کیت"های مورد نیاز به خارج کم و برطرف شود البته این امر نیازمند به ادامه تحقیقات تا دستیابی به فناوری کامل در این علم است.

راه تبدیل کشور وارد کننده به صادر کننده

یکی از روشهای مهم اصلاح نباتات، موتاسیون یا جهش تغییرات ژنتیکی است طبق آخرین گزارشها بیش از 1800 گیاهی که طی فرایند موتاسیون جهش یافته می باشد و این تکنیک جایگاه ویژه ای در کشورها دارد."برنج" مهمترین محصول کشاورزی چینی هاست؛ هم از نظر اقتصادی، تأمین غذا و هزینه پایین تولید و هم از نظر پاسخ به نیاز جمعیت میلیاردی.دکتر اردکانی می گوید: چین از طریق همین تکنیک موتاسیون بیش از یک میلیون هکتار از زمینهای کشاورزی خود را زیر کشت برنج با عنوان "زفو 87" با تولید عملکرد بسیار بالا برده است.دکتر آفریده در این زمینه، کشور پاکستان را در همسایگی کشورمان صاحب تجربه خوبی در تولید پنبه می داند و می گوید: پاکستان با تولید پنبه ای به نام "نیاب" از طریق همین تکنیک موتاسیون در حالی که روزی وارد کننده پنبه بود، امروز به صادر کننده پنبه تبدیل شده است.عضو کمیسیون انرژی مجلس می افزاید: در کشورهای مختلف عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی از جمله کشورهای شرق آسیا، فیلیپین، هند و پاکستان، کشورهای آمریکای لاتین و کشورهای اروپایی این فناوری مورد توجه جدی است، به طوری که می توان گفت که امروزه فناوری هسته ای غوغا می کند.

تقویت صفات زودرس و دیررس

دکتراردکانی با اشاره به اینکه هر صفتی در گیاهان در کنترل یک ژن هست، می گوید: هر کدام از صفتهای ارتفاع، رنگ، تعداد گل، زودرسی، دیررسی در کنترل یک ژن است که می توان در بخش کشاورزی هسته ای هر کدام از این صفات را پرورش داد.در این مرکز، تحقیق بر روی زودرسی گندم و برنج و دیررسی نارنگی انجام شده که هر کدام فواید خاص خودش را دارد. مثلاً دیررسی مرکبات باعث تداوم بازار و تثبیت قیمت و وجود این میوه در زمان بیشتری از سال می شود که از نظر اقتصادی هم برای باغدار و هم مصرف کننده مقرون به صرفه است.وی می گوید: همچنین تحقیقاتی نیز بر روی پیازهای زعفران به منظور بالا بردن کیفیت و افزایش گل در حال انجام است.دکتر آفریده، دکترای انرژی هسته ای دانشگاه امیرکبیر می گوید: با تکنیک هسته ای می توان بذر را پرمحصول کرد که این امر در کشور خودمان اتفاق افتاده و با استفاده از همین تکنیک به جای برداشت 30 تن گوجه فرنگی از یک هکتار، 50 تن تولید کردیم در حالی که مصرف آب و مصرف کود هم به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش پیدا کرد.

تولید بذرهای مقاوم به شوری و سرما

دکتر آفریده یکی از مهمترین مزیتهای استفاده از انرژی هسته ای در کشاورزی را تولید بذرهای مقاوم در برابر شوری، تولید بذرهای مقاوم در برابر سرما و تولید بذرهایی مناسب برای مناطق خشک عنوان می کند. وی با اشاره به محدودیت منابع آب در کشور می گوید: با پرتودهی بذرها می توان آنها را در برابر آب و خاک شور و مناطق سرد مناسب کشت کرد. از این طریق در برخی مناطق کویری هم می توان گیاهان مقاومی را کاشت و بارور کرد.دکتر اردکانی نیز می گوید: زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی و با همکاری چند کشور پروژه افزایش سطح زیر کشت در زمینهای شور و مناطق خشک در مناطقی از استانهای خوزستان، گلستان و یزد در حال انجام است.رئیس بخش کشاورزی هسته ای سازمان انرژی اتمی در مورد مراحل انجام کار به طور مختصر اشاره می کند و می گوید: با استفاده از تکنیک موتاسیون که جهش ژنتیکی است، تنوع زیادی در جمعیت گیاهی ایجاد شده و از بین آنها صفت مورد نظر مثلاً مقاومت به شوری یا مقاومت به سرما را بر اثر پرتو تابی پیدا می کنیم، آنها را پرورش می دهیم و بهبود می بخشیم تا آن صفت در آن گیاه تثبیت شود.
وی می افزاید: این تحقیق روی گندم و دانه روغنی کلزا کار شده و در نظر داریم روی برنج هم این تحقیق صورت گیرد.
به گفته وی گیاهان دیگری مثل آتریپلکس و اکالیپتوس شناسایی شده اند که پس از مقاوم سازی نسبت به شوری و خشکی در مناطق مورد نظر کاشته شوند که در این صورت تأمین علوفه دامها، سرسبزی منطقه، جلوگیری از حرکت شنهای روان و جلوگیری از فرسایش خاک از مزایا و دستاوردهای بسیار مهم این پروژه است.
به گفته دکتر اردکانی طرح استفاده از آب و خاک شور از اهمیت ویژه ای در کشاورزی پایدار برخوردار است و به عنوان پروژه برتر سازمان انرژی اتمی انتخاب شده است و چند کشور منطقه هم با استفاده از تکنیکهای هسته ای در این زمینه فعالیت می کنند.
وی می گوید: بخش کشاورزی هسته ای این مرکز بیش از 20 طرح تحقیقاتی متنوع در دست اقدام دارد که برگرفته از الگویی است که در آژانس بین المللی انرژی اتمی تعریف شده است.

نارنگی های بدون هسته

بخش کشاورزی هسته ای در چهار گروه با عناوین "ژنتیک و اصلاح نباتات"، "مدیریت آب و خاک و تغذیه گیاهی"، "پرتودهی مواد غذایی و کنترل آفات" و "بهداشت دام و فرآورده های دامی" است.
رئیس این بخش می گوید: این مرکز با مراکز علمی و تحقیقاتی کشور و دنیا همکاری و همفکری دارد. مراکز تحقیقاتی جهاد کشاورزی بیشترین تعامل را با مرکز هسته ای دارد و پروژه های مشترکی را به اجرا می گذارد؛ از جمله با همکاری مرکز تحقیقات مرکبات کشور در تنکابن پرتقال و نارنگی کم هسته تولید شد که محصولی بازارپسند است.

دیگر اشک پیازکاران در نمی آید

دکتر اردکانی خاطرنشان می کند: جوانه زدن محصولات کشاورزی هر سال خسارات زیادی به کشاورزان وارد می کند. پوسیدگی و از بین رفتن محصولات از جمله پیاز، سیر و سیب زمینی نیز در انبارها را هر سال شاهدیم، اما با پرتو تابی فعالیت جوانه ها متوقف و مدت نگهداری در انبار بالا می رود که هم جلو خسارتها را می گیرد و هم برای صادرات مناسب است.
وی می افزاید: در این زمینه با مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی همدان روی محصولات سیب زمینی، پیاز و سیر کار تحقیقاتی مشترکی را انجام می دهیم.

"ان قلت" های ترا ریخته در مورد محصولات اتمی وجود ندارد

ماجرای تولید برنج تراریخته (جهش یافته) را که سال گذشته در رسانه های جمعی مطرح شد، چنان جنجال برانگیز شد که کارشناسان سازمان حفاظت از محیط زیست مخالف و محققان جهاد کشاورزی موافق اجرای طرح بودند.این موضوع و همچنین اطمینان از محصولات "موتاند" یا جهش یافته از طریق تکنیک موتاسیون را از رئیس بخش کشاورزی هسته ای ایران جویا می شویم که وی می گوید: در محصولات تراریخته، "ترانژنیک" ژن موجودی به موجود دیگری انتقال می یابد که ماهیتاً متعلق به خود او نیست و بیم آن می رود که آن ژن اضافه شده در گیاه که در ساختار طبیعی آن نبوده، برای متابولیسم بدن ما سازگار نباشد و عوارض منفی در پی داشته باشد. به طوری که در برنج تراریخته وقتی کرم ساقه خوار برنج از آن ماده تراوش شده که در اندامهای برنج است، استفاده کند، از بین می رود، که البته موافقان طرح معتقدند آن مواد فقط در اندام رویشی گیاه مثل ساقه و برگ می ماند و به اندام زایشی یا دانه منتقل نمی شود، اما این دغدغه در مخالفان وجود دارد که از طریق دانه منتقل شود.
دکتر اردکانی می افزاید: در موتاسیون از بیرون چیزی به گیاهان اضافه نمی شود و با پرتو تابی فقط ساختار ژنتیکی دستخوش یکسری تغییرات می شود. مثلاً کروموزم، ژن یا سیتوپلاسم یک گیاه با انرژی زیادی که از طریق پرتو تابی به آنها وارد می شود، دگرگونی هایی به صورت ظاهری در "فنوتیپ" گیاه ایجاد می شود.

بذرهای بومی، رمق می گیرند

عملکرد پایین تولید محصولات کشاورزی مهمترین معضل کشاورزی کشور ماست. مصرف بالای آب در عین محدودیت منابع آب و محدودیت خاک حاصلخیز با کمترین میانگین تولید، در عمل ثروتهای ملی را هدر می دهد.
تولید بذرهای اصلاح شده با عملکرد بالا این مشکل را حل کرده و بسیاری از کشورهای دارای فناوری هسته ای، صادرات محصولات کشاورزی را در حد بالایی از آن خود دارند.
دکتر آفریده می گوید: اصلاح بذر از طریق پرتودهی، بازده عملکرد را به حد بسیاری بالا برده که مهمترین خصوصیت در این بخش اصلاح بذرهای بومی هر منطقه با استفاده از انرژی هسته ای است.

کشتار میکروبها با اتم

وی با بیان اینکه با پرتودهی اندک می توان قارچها را در محصولاتی نظیر ادویه جات و زعفران و دیگر محصولات کشاورزی از بین برد، تصریح کرد: امروزه در دنیا به بهداشت محصولات غذایی اهمیت فوق العاده زیادی می دهند که دستیابی به فناوری پرتودهی هسته ای و استفاده از آن در آفت زدایی و بالا بردن زمان نگهداری محصول بدون اینکه آسیبی به محصول برسد در بهبود اقتصاد کشور نقش مهمی دارد.
در این زمینه دکتر محمد رضا اردکانی، رئیس بخش کشاورزی و پزشکی هسته ای ایران نیز با اشاره به دیپورت بعضی از محصولات کشاورزی صادراتی به کشور می گوید: در سالهای گذشته از برخی مواد شیمیایی و سموم تدخینی یا گازی برای ضدعفونی کردن محصولات کشاورزی و موادغذایی صادراتی استفاده می شد که هم عوارض بر محصول و مصرف کننده داشت و هم برای محیط زیست مناسب نبود.
وی می افزاید: اکنون ما می توانیم از تکنیک پرتو تابی با یک "دز" مشخص و مناسب تخم "لارو " یا حشره ای در توده بذر یا موادغذایی را از بین ببریم و محصول عاری از هر گونه آلودگی را به روش غیر شیمیایی روانه بازار کنیم این روش اکنون جایگاه خودش را در صنایع غذایی دنیا باز کرده است.
"آفریده" چند مثال در مورد بالا بردن زمان نگهداری محصولات کشاورزی می زند و می گوید: "قارچ" را نمی توان چند روز نگهداری کرد، اما با پرتودهی 3 هفته ماندگار می شود، خرما هم شکرک می زند و هم ترش می شود اما با پرتو دهی می توان این دو مشکل خرما و عوامل میکروبی را برطرف کرد.
این در حالی است که هر سال حدود 700 هزار تن خرمای کشور به دلیل فراهم نبودن شرایط نگهداری آسیب جدی می بیند.
دکتر اردکانی با اشاره به خسارتهای زیادی که هر ساله آفت کرم گلوگاه انار به باغداران وارد می کند، می گوید: کرم گلوگاه انار از طریق تاج وارد انار شده، تخم گذاری می کند و "لارو" آن در داخل انار به وسیله سمپاشی از بین نمی رود. در بخش کنترل آفات مرکز تحقیقات کشاورزی وابسته به سازمان انرژی اتمی، از طریق تکنیک عقیم سازی حشرات که در آژانس انرژی اتمی "SIT" شناخته می شود، حشره پرورش و تکثیر می شود و تخم گذاری می کند و بعد با پرتو تابی به تخم یا شفیره حشره بدون آنکه در رفتار فیزیولوژی آنها تغییری حاصل شود، آنها عقیم و سپس در طبیعت رها می شوند و با حشرات دیگر جفت گیری می کنند، اما نسلی نخواهند داشت، بدین ترتیب بعد از چند سال این آفت کنترل خواهد شد.
این نوع مبارزه با آفت از نظر کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست بسیار مورد توجه می باشد.

دامپروری

همچنان که استفاده از فناوری هسته ای بهترین راه افزایش تولیدات کشاورزی است، این تکنیکها به کمک دامپزشکی هم آمده و در تشخیص و درمان بیماریهای دامی، تولیدمثل، تغذیه، اصلاح نژاد، بهداشت و ایمن سازی محصولات و خوراک دام مفید واقع شده است.
رئیس بخش کشاورزی هسته ای مرکز تحقیقات کشاورزی وابسته به سازمان انرژی اتمی در این باره می گوید: این مرکز در رابطه با بهداشت دام و تهیه رادیو واکسنها دستاوردهای خوبی داشته است.
دکتر اردکانی توضیح می دهد که در تهیه واکسنها از عامل بیماری زای کشته شده یا ضعیف شده استفاده و تزریق می شود که موجود زنده با ترشح پادتن نسبت به آن مقاوم می گردد. منتها برای ضعیف کردن آن عامل، مواد شیمیایی مورد استفاده قرار می گیرد که برابر برخی گزارشها می تواند عوارض جانبی برای دام یا انسان داشته باشد.
اما در فناوری انرژی هسته ای به جای مواد شیمیایی از پرتو دهی برای ضعیف کردن عامل بیماری زا استفاده می شود که عوارضی در بر نخواهد داشت.
وی همچنین به عوامل بیماری زایی که از طریق تغذیه وارد بدن دام و از طریق شیر و گوشت وارد بدن انسان می شود، اشاره می کند و می گوید: علوفه و نانهای خشک مملو از قارچ و کپک که به مصرف دامها در دامداریهای سنتی می رسد، تولید آفلاتوکسین می کند که از طریق انتقال به شیر، عوارضی را در دام و انسان به وجود می آورد، در حالی که علوفه پاک و عاری از هر گونه آلودگی با پرتو تابی جیره غذایی مطمئنی برای دامهاست.
وی همچنین، طرح افزایش باروری طیور و افزایش زادآوری جوجه را یکی دیگر از طرحهای تحقیقاتی انرژی اتمی ذکر می کند و می گوید: برای این منظور اسپرم خروس مورد پرتو تابی قرار می گیرد.

سرعت تحقیقات

برخی تحقیقات معمول کشاورزی زمان بیشتری می برد در حالی که با بهره گیری از تکنیکهای هسته ای آن زمان به نصف کاهش می یابد.
دکتر آفریده می گوید: برای بررسی یک بذر تا رسیدن به نتیجه مطلوب در تحقیقات معمولی اگر 10 سال زمان نیاز داشته باشد، در تحقیقات هسته ای این زمان به نصف کاهش پیدا می کند.
اردکانی رئیس بخش کشاورزی هسته ای سازمان انرژی اتمی هم می گوید: تکنیک هسته ای یک ابزار و وسیله کمکی در کنار سایر وسایل و روشهای کلاسیکی است و لزوماً و در همه جا سرعت نمی دهد، اما در برخی جاها کمک می کند و سرعت هم می دهد. مثلاً اگر بخواهیم جذب فسفر یا ازت را طبق روشهای معمول و کلاسیک در گیاه ارزیابی کنیم، باید بافت گیاه را بگیریم، آسیاب کنیم، عمل هضم و استخراج صورت بگیرد و سپس با دستگاه های مختلف اندازه گیری کنیم که در این پروسه استفاده از تکنیک هسته ای سرعت کار را بالا می برد.

پنجره ای رو به پیشرفت

تحقیقات در بخش کشاورزی هسته ای به قول رئیس این بخش در سال 1356 شروع شد، اما جنگ، تحریمهای اقتصادی و تلاش برخی کشورها برای عقب نگه داشتن ایران از قافله علم، هیچ گاه جوانان دانشمند کشور را از دستیابی به مدارج بالای علمی و تحقیق و پژوهش باز نداشت وامیدواریم با یاری خداوند تحقیقات کشاورزی هسته ای، راه های پیشرفت را تا خودکفایی و صادرات محصولات کشاورزی ادامه دهد.

 

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


زیارت عاشورا
وضعیت یاهو مذهبی
پیج رنک گوگل ساعت فلش مذهبی اوقات شرعی

بسيجي يعني علي
Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net





Powered by aeka.persianblog.ir

بانک صوت و فیلم مذهبی
PageRank
بسيجي يعني علي
مجله دانش سبز
PageRank RSS Feed Readers outils webmaster
دریافت کد
>>فرم اشتراک<<
{PAGETITLE}
pagerank search engine optimization Submit ExpressSearch Engine Marketing Services تماس با ما