کشاورزی لرستان - اولین مجله علمی کشاورزی دانش سبز (دانشجویان لرستانی)
در سال1387 سال نوآوری و شکوفایی ایران اسلامی شروع کار و تلاش می کنیم آخرین اخبار و مقالات علمی کشاورزی و لینک سایتهای برتر کشاورزی را در وب قرار دهیم ...
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سجاد - سه‌شنبه ٢٩ اردیبهشت ۱۳۸۸

بیانات در دیدار استادان و دانشجویان کردستان‏

27/2/1388

بسم‏اللَّه‏الرّحمن‏الّرحیم‏
 این جلسه‏اى که در جمع شما جوانان، دانشجویان، فرزانگان، در این محیط دانشگاهى برگزار شد، بسیار جلسه‏ى پرثمر و امیدبخشى است. جمع جوانان - بخصوص وقتى در محیط دانشگاه، در فضاى دانشگاهى و فراهم‏آمده‏ى از جمع دانشجویان و اساتید و فرزانگان باشد - براى گوینده و شنونده و فضاى عمومى کشور، نویدبخش است. اگر چه من بخاطر آشنائى‏اى که با مجموعه‏هاى دانشجوئى دارم و ارتباطى که بحمداللَّه در طول سالیان همچنان باقى بوده است و ان‏شاءاللَّه باقى خواهد بود، با روحیه‏ى پیشرفت‏طلب، نوآور، پرنشاط و با طراوت دانشجویان آشنا هستم؛ ولى مشاهده‏ى این جمع متراکم و بخصوص مطالبى که عزیزان ما - از دانشجویان، جوانان و اساتید - در این جا بیان کردند، نویدهاى بیشترى را به انسان میدهد. با این روحیه و با این نشاط، مطمئن هستیم و همه مطمئن باشند که فرداى نظام جمهورى اسلامى - که کشور در دست شما جوانها خواهد بود - به مراتب از امروز این نظام و این کشور پیشرفته‏تر و بهتر خواهد بود. همچنانى‏که ما از روز اول انقلاب تا امروز بحمداللَّه هیچ لحظه‏اى توقف نکردیم و پیش رفتیم، من پیش‏بینى میکنم در سالهاى آینده - به برکت این بیدارى جوانانه‏ى شما و توجه به علم و توجه به آرمانها و احساس مسئولیتى که انسان در نسل جوان مشاهده میکند - این شتاب مضاعف خواهد شد. من هرگز سخنان و حرفهاى منفى‏اى را که بعضى از سر تعصبها و بعضى از سر غفلتها در گوشه و کنار میزنند و میخواهند نسل جوان را، نسل جوانِ روى‏گردانده‏ى از آرمانها معرفى کنند، باور نکرده‏ام و باور نخواهم کرد. جوان ما رو به جلو دارد، هدف‏دار است، امیدوار است، مبنادار است و ان‏شاءاللَّه با نیروى جوانى این بارهاى سنگین را به پیش خواهد برد.
 قبل از آن که به مطلبى که در ذهن آماده کرده‏ام تا عرض بکنم، بپردازم، نگاهى بکنیم به آنچه که دوستان در این جا فرمودند. عموماً مطالب دل‏نشینى گفته شد و راهکارهائى هم که ارائه شد، راهکارهاى درست و مفیدى است و غالباً ناظر به مسائل دانش، فناورى، محیط دانشگاه، آزمایشگاه، بالا بردن کیفیت و پیشنهادهاى گوناگون در تأکید و پشتیبانى از صنایع دانش‏بنیاد و از این قبیل مطالب بود که همه‏ى اینها مورد تأیید ماست. نکات تازه‏اى هم در این بیانات وجود داشت که من امیدوارم آقایانى که در این جا تشریف دارند - وزیر محترم علوم و وزیر محترم بهداشت و درمان و معاون محترم علمى رئیس جمهور - به این نکات توجه کنند: هم در زمینه‏ى جذب نخبگان و هم در زمینه‏ى ارتباطات لازم و بقیه‏ى پیشنهادهائى که گفته شد. به نظر من پیشنهادهاى بسیار خوبى بود و همه‏اش باید مورد توجه قرار بگیرد. و من ان‏شاءاللَّه بعد از بازگشت از سفر، از برادران مسئول خواهم خواست که گزارش اجرائى شدن این پیشنهادها را - در حدى که معقول و ممکن هست - به من بدهند.
 این دختر عزیزمان در مورد «مجلس دانشجوئى» پیشنهاد کردند. اسم قشنگى است؛ لیکن کارهاى نمایشى، نه گره از کار دانشجو باز میکند و نه گره از کار کشور. باید هر چه میتوانیم از کارهاى ظاهرى و سطحى و نمایشى و شعارى کم کنیم و توجهمان را به کارهاى بنیانى، اصلى، حقیقى و پیش‏برنده، بیشتر کنیم. حالا فرضاً مجلس دانشجوئى تشکیل شد؛ شما ببینید انتخابات این مجلس چقدر وقت دانشجوهاى کشور را خواهد گرفت! از کدام دانشگاه، از کدام شهر، با کدام گرایش، با کدام جهت‏گیرى فکرى یا سیاسى و معارضات و غیره! ما حالا همه‏ى همتمان این است که هرچه بیشتر شعله‏ى علم را و تحقیق را توى محیط دانشجوئى برافروخته کنیم. وانگهى دختر عزیزمان گفتند این مجلس دانشجوئى قدرت اجرائى هم داشته باشد. خب اگر مجلس است، قدرت اجرائى‏اش دیگر چرا؟ هم تصمیم بگیرد هم خودش اجرا کند! با کشاندن این ماجرا به داخل دانشگاه‏ها، ببینید بر سر دانشگاه‏ها چه خواهد آمد! من با اهتمام به دانشجو، اعتناى به دانشجو، شنیدن حرف دانشجو، نوازش کردن دانشجو و کمک کردن به دانشجو صد در صد موافقم؛ اما اینها راهش نیست.
 این دختر عزیزمان، خیلى هم قشنگ و زیبا و با هیجان صحبت کردند؛ خود ما هم که پیرمرد هستیم وقتى که یک جوانى با هیجان حرف میزند، کأنّه حالت جوانى احساس میکنیم. در کنار این باز گفتند: این مجلس صدا را به گوش مسئولین برساند. به نظر من بهتر از مجلس دانشجوئى، همین مجلسى است که الان شما دارید؛ این جور مجالس را زیاد کنید. یکى از عللى که من توى دانشگاهها میروم - در هر سفرى مقیدم حتماً یک برنامه‏ى دانشجوئى داشته باشم، در تهران هم احیاناً به دانشگاههاى مختلف سر میکشم - همین است که مایلم پاى مسئولان به دانشگاهها باز بشود و با دانشجویان رو به رو بگویند و بشنوند. امروز حرفهائى را که شما در این جا زدید، در صدا و سیما منتشر خواهد شد و در سرتاسر کشور منعکس خواهد شد؛ به گوش بنده که یک مسئول هستم رسید، به گوش مسئولان دانشگاهى رسید، به گوش دیگر مسئولان هم خواهد رسید؛ چه وسیله‏اى بهتر از این؟ هر چه میتوانید جلسات دانشجوئى را با همین شکل صمیمى، باز و بدون رودربایستى برگزار کنید. و البته با کم کردن تعارفها! من با اینکه دوستان بیایند و راجع به این حقیر کوچک، تعبیرات مبالغه‏آمیز به کار ببرند، خیلى هم موافق نیستم. بگذاریم ارتباطات یک قدرى با صفاتر، صمیمى‏تر و طبیعى‏تر باشد. دانشجویان حرفهاشان را بزنند، مسئولین بشنوند؛ گاهى مسئولین هم یک حرفى براى دانشجویان دارند، بگویند. به هر حال، جلسه، جلسه‏ى خیلى خوبى بود. من از یکایک کسانى که صحبت کردند تشکر میکنم.
 موضوعى که من میخواهم عرض بکنم، موضوعى است که با طبیعت جوان و طبیعت دانشجو صد در صد موافق است و نگاه به آینده دارد. چون آینده متعلق به شماست. ما امروز هرچه راجع به آینده بگوئیم، در حقیقت نگاه کردن و گفتن و اشاره کردن به برهه‏اى از زمان است که آن برهه متعلق به شماست؛ وجود واقعى شما در آن برهه تعیین کننده و کارگشاست. این موضوعى که نگاه به آینده دارد، مسئله‏ى شعار دهه‏ى چهارم است - که شروع شده - یعنى پیشرفت و عدالت. اعلام کرده‏ایم که این دهه، دهه‏ى پیشرفت و عدالت باشد. البته با گفتن و با اعلام کردن، نه پیشرفت حاصل میشود و نه عدالت؛ اما با تبیین کردن، تکرار کردن و همت‏ها و عزم‏ها را راسخ کردن، هم پیشرفت حاصل میشود و هم عدالت. ما میخواهیم مسئله‏ى پیشرفت و عدالت، در دهه‏ى چهارم به یک گفتمان ملى تبدیل بشود. همه باید آن را بخواهیم؛ تا نخواهیم، طراحى و برنامه‏ریزى و عملیات تحقق پیدا نخواهد کرد و به هدف هم نخواهیم رسید؛ باید تبیین بشود. من میخواهم یک قدرى راجع به این مسئله‏ى پیشرفت صحبت کنم. مسئله‏ى عدالت هم باز یک باب واسع و طولانى دیگرى است.
 ابتدا شکل کلى بحث را میگویم و سعى میکنم که ان‏شاءاللَّه هرچه بتوانم، موجزتر و کوتاه‏تر بگویم. شکل کلى بحث امروز این است: برخى از مختصات پیشرفت را عرض میکنیم تا قواره‏ى کلى و نماى کلى‏اى که ما براى پیشرفت در ذهن داریم، روشن بشود - عمده‏ى بحث هم همین است - بعد برخى از پیش‏نیازهاى یا نیازهاى پیشرفت را میشماریم؛ بعد هم اگر مجالى بود، به برخى از موانعى که در این راه وجود دارد و آسیبهائى که ممکن است گریبان ما را در این راه بگیرد، اشاره میکنیم.
 در مسئله‏ى اول - یعنى تبیین نماى کلى پیشرفت - من چند نکته را میگویم که مجموع این نکات، این نماى کلى را به ما نشان خواهد داد.
 نکته‏ى اول این است که ما وقتى میگوئیم پیشرفت، نباید توسعه‏ى به مفهوم رائج غربى تداعى بشود. امروز توسعه، در اصطلاحات سیاسى و جهانى و بین المللى حرف رائجى است. ممکن است پیشرفتى که ما میگوئیم، با آن چه که امروز از مفهوم توسعه در دنیا فهمیده میشود، وجوه مشترکى داشته باشد - که حتماً دارد - اما در نظام واژگانى ما، کلمه‏ى پیشرفت معناى خاص خودش را داشته باشد که با توسعه در نظام واژگانى امروز غرب، نبایستى اشتباه بشود. آن چه ما دنبالش هستیم، لزوماً توسعه‏ى غربى - با همان مختصات و با همان شاخصها - نیست. غربى‏ها یک تاکتیک زیرکانه‏ى تبلیغاتى را در طول سالهاى متمادى اجرا کردند و آن این است که کشورهاى جهان را تقسیم کردند به توسعه‏یافته، در حال توسعه و توسعه‏نیافته. خب، در وهله‏ى اول انسان خیال میکند توسعه‏یافته یعنى آن کشورى که از فناورى و دانش پیشرفته‏اى برخوردار است، توسعه‏نیافته و در حال توسعه هم به همین نسبت؛ در حالى که قضیه این نیست. عنوان توسعه‏یافته - و آن دو عنوان دیگرى که پشت سرش مى‏آید، یعنى در حال توسعه و توسعه‏نیافته - یک بارِ ارزشى و یک جنبه‏ى ارزش‏گذارى همراه خودش دارد. در حقیقت وقتى میگویند کشور توسعه یافته، یعنى کشور غربى! با همه‏ى خصوصیاتش: فرهنگش، آدابش، رفتارش و جهت‏گیرى سیاسى‏اش؛ این توسعه‏یافته است. در حال توسعه یعنى کشورى که در حال غربى شدن است؛ توسعه‏نیافته یعنى کشورى که غربى نشده و در حال غربى شدن هم نیست. این جورى میخواهند معنا کنند. در واقع در فرهنگ امروز غربى، تشویق کشورها به توسعه، تشویق کشورها به غربى شدن است! این را باید توجه داشته باشید. بله، در مجموعه‏ى رفتار و کارها و شکل و قواره‏ى کشورهاى توسعه‏یافته‏ى غربى، نکات مثبتى وجود دارد - که من ممکن است بعضى‏اش را هم اشاره کنم - که اگر بناست ما اینها را یاد هم بگیریم، یاد میگیریم؛ اگر بناست شاگردى هم کنیم، شاگردى میکنیم؛ اما از نظر ما، مجموعه‏اى از چیزهاى ضد ارزش هم در آن وجود دارد. لذا ما مجموعه‏ى غربى شدن، یا توسعه‏یافته‏ى به اصطلاحِ غربى را مطلقاً قبول نمیکنیم. پیشرفتى که ما میخواهیم چیز دیگرى است.
 مطلب دوم این است که پیشرفت براى همه‏ى کشورها و همه‏ى جوامع عالم، یک الگوى واحد ندارد. پیشرفت یک معناى مطلق ندارد؛ شرائط گوناگون - شرائط تاریخى، شرائط جغرافیائى، شرائط جغرافیاى سیاسى، شرائط طبیعى، شرائط انسانى و شرائط زمانى و مکانى - در ایجاد مدلهاى پیشرفت، اثر میگذارد. ممکن است یک مدل پیشرفت براى فلان کشور یک مدل مطلوب باشد؛ عیناً همان مدل براى یک کشور دیگر نامطلوب باشد. بنابراین یک مدل واحدى براى پیشرفت وجود ندارد که ما آن را پیدا کنیم، سراغ آن برویم و همه‏ى اجزاء آن الگو را در خودمان ایجاد کنیم و در کشورمان پیاده کنیم؛ چنین چیزى نیست. پیشرفت در کشور ما - با شرائط تاریخى ما، با شرائط جغرافیائى ما، با اوضاع سرزمینى ما، با وضع ملت ما، با آداب ما، با فرهنگ ما و با میراث ما - الگوى ویژه‏ى خود را دارد؛ باید جستجو کنیم و آن الگو را پیدا کنیم. آن الگو ما را به پیشرفت خواهد رساند؛ نسخه‏هاى دیگر به درد ما نمیخورد؛ چه نسخه‏ى پیشرفت آمریکائى، چه نسخه‏ى پیشرفت اروپائى از نوع اروپاى غربى، چه نسخه‏ى پیشرفت اروپائى از نوع اروپاى شمالى - کشورهاى اسکاندیناوى، که آنها یک نوع دیگرى هستند - هیچ کدام از اینها، براى پیشرفت کشور ما نمیتواند مدل مطلوب باشد. ما باید دنبال مدل بومى خودمان بگردیم. هنر ما این خواهد بود که بتوانیم مدل بومى پیشرفت را متناسب با شرائط خودمان پیدا کنیم. من این بحث را در محیط دانشگاه دارم میکنم؛ معنایش این است که این تحقیق و این پیگیرى و این تفحص را شما دانشجو، شما استاد و شما عنصر دانشگاهى، با جدیت باید انجام بدهید؛ و ان‏شاءاللَّه خواهید توانست.
 نکته‏ى بعدى هم نکته‏ى مهمى است: مبانى معرفتى در نوع پیشرفت مطلوب یا نامطلوب تأثیر دارد. هر جامعه و هر ملتى، مبانى معرفتى، مبانى فلسفى و مبانى اخلاقى‏اى دارد که آن مبانى تعیین کننده است و به ما میگوید چه نوع پیشرفتى مطلوب است، چه نوع پیشرفتى نامطلوب است. آن کسى که ناشیانه و نابخردانه، یک روزى شعار داد و فریاد کشید که باید برویم سرتاپا فرنگى بشویم و اروپائى بشویم، او توجه نکرد که اروپا یک سابقه و فرهنگ و مبانى معرفتى‏اى دارد که پیشرفت اروپا، بر اساس آن مبانى معرفتى است؛ ممکن است آن مبانى بعضاً مورد قبول ما نباشد و آنها را تخطئه کنیم و غلط بدانیم. ما مبانى معرفتى و اخلاقى خودمان را داریم. اروپا در دوران قرون وسطى، سابقه‏ى تاریخى مبارزات کلیسا با دانش را دارد؛ انگیزه‏هاى عکس‏العملى و واکنشى رنسانس علمىِ اروپا در مقابل آن گذشته را نباید از نظر دور داشت. تأثیر مبانى معرفتى و مبانى فلسفى و مبانى اخلاقى بر نوع پیشرفتى که او میخواهد انتخاب کند، یک تأثیر فوق العاده است. مبانى معرفتى ما به ما میگوید این پیشرفت مشروع است یا نامشروع؛ مطلوب است یا نامطلوب؛ عادلانه است یا غیرعادلانه.
 فرض بفرمائید در یک جامعه‏اى تفکر سودمحور مطرح است؛ یعنى همه‏ى پدیده‏هاى عالم با پول محک زده میشوند و اندازه‏گیرى میشوند: هر چیزى قیمت پولى‏اش و سود مادى‏اش چقدر است. امروز در یک بخش بزرگى از دنیا مسئله این است: همه چیز با پول سنجیده میشود! در این جامعه ممکن است برخى از کارها ارزشى باشد - براى خاطر اینکه آنها را به پول میرساند - اما در یک جامعه‏اى که در آن پول و سود، محور قضاوت نیست، همان کار ممکن است ضدارزش محسوب بشود. یا در یک جامعه‏اى اصالت لذت حاکم است. آقا شما چرا این عمل را مباح میدانید؟ چرا همجنس‏گرائى و همجنس بازى را مباح میدانید؟ میگوید: لذت است؛ انسان از او لذت میبرد! این شد اصالت لذت؛ وقتى اصالت لذت بر یک جامعه و بر یک ذهنیت عمومى حاکم بود، یک چیزهائى مباح میشود. اما وقتى شما در یک فلسفه‏اى، در یک ایدئولوژى‏اى و در یک نظام اخلاقى‏اى دارید تنفس میکنید که اصالت لذت در او وجود ندارد، یک کارهائى لذت هم دارد، اما نامشروع است، ممنوع است. لذت مجوز اقدام نیست، مجوز تصمیم‏گیرى نیست، مجوز مشروعیت نیست. اینجا دیگر شما نمیتوانید مانند همان جامعه‏اى که در آن اصالت لذت حاکم است، تصمیم‏گیرى کنید؛ مبانى معرفتى فرق میکند.
 یا در یک جامعه و در یک نظام اخلاقى‏اى، پول احترام مطلق دارد؛ از کجا آمده؟ مهم نیست. ممکن است از راه استثمار بدست آمده باشد، ممکن است از راه استعمار بدست آمده باشد، ممکن است از راه غارت بدست آمده باشد؛ فرقى نمیکند، پول است. البته امروز این چیزها اگر صریحاً گفته بشود - در آن جوامعى که به آنها مبتلایند - ممکن است انکار بشود؛ اما تاریخشان را که نگاه میکنید قضیه روشن میشود. در آمریکا، ریشه‏ى این مسئله‏ى آزادى فردى و این لیبرالیسمى که به آن افتخار میکردند و میکنند و یکى از ارزشهاى آمریکائى بحساب مى‏آورند، عبارت است از حفظ ثروت شخصى. یعنى محیطى که آمریکا در آن محیط بوجود آمد و با آن مردمى که آن روز در آمریکا جمع شده بودند، حفظ فعالیت و تلاش مادى، نیاز به این داشت که به ثروت شخصى افراد یک ارزش مطلقى داده بشود. البته این از نگاه جامعه شناختى و با نگاه واقعى - متنى به جامعه‏ى آمریکائى، داستان خیلى مفصلى دارد. آن روزى که منطقه‏ى آمریکا - نه نظام سیاسى آمریکا - به عنوان محلى براى کسب درآمد با آن زمینه‏ى طبیعى پرسود تبدیل شد، آن کسانى که در آمریکا جمع شده بودند، بیشتر ماجراجویانى بودند که از اروپا راه افتاده بودند، توانسته بودند عرض اقیانوس متلاطم اطلس را بپیمایند و خودشان را به سرزمین اتازونى برسانند؛ هر کسى نمى‏آمد. آن کسى که در اروپا زندگى داشت، کار داشت، خانواده داشت، اصالت داشت، او که نمى‏آمد؛ افرادى مى‏آمدند که یا از لحاظ مالى استیصال داشتند، یا تحت تعقیب جزائى بودند، یا ماجراجو بودند. میدانید، اقیانوس اطلس، متلاطم‏ترین دریاهاى دنیاست؛ از عرض این اقیانوس عبور کردن و خود را از اروپا به سرزمین آمریکا رساندن، خودش یک ماجراجوئى میخواست. مجموعه‏اى از این ماجراجوها، عمدتاً - نمیگویم عموماً - مردم اولیه‏ى آمریکا را تشکیل دادند. اگر بنا بود اینها بتوانند با هم و در کنار هم زندگى بکنند و ثروت تولید بکنند، باید به ثروت شخصى یک ارزش مطلق داده میشد. و داده شد. توى این فیلمهاى کابوئى - البته اینها نه اینکه صددرصد واقعیت داشته باشد، به هر حال فیلم است، داستان است؛ اما نشانه‏هاى واقعیت کاملاً در آنها وجود دارد - شما مى‏بینید براى خاطر یک گاوى که کسى از گله‏ى یک گله‏دار دزدیده، قاضى مى‏نشیند قضاوت میکند، حکم اعدام به او میدهد، بعد هم به دارش میزنند! این بخاطر این است که ثروت شخصى و مالکیت خصوصى، یک ارزش مطلق پیدا میکند. خب، در یک چنین جامعه‏اى دیگر مهم نیست این پول از کجا آمده باشد.
 در جوامع غربى - تقریباً به طور عموم - از راه استعمار آمده است. ثروتى که انگلستان در قرن هجدهم و نوزدهم بدست آورد و توانست به وسیله‏ى آن ثروت و پول نقد و طلاى نقد، سیاست خودش را بر کل اروپا و مناطق دیگر سیطره بدهد، بخاطر پولى بود که انگلیسى‏ها از استعمار کشورهاى شرقى و عمدتاً شبه قاره‏ى هند بدست آورده بودند؛ شبه قاره‏ى هند و کشور سیام سابق و بقیه‏ى کشورهاى آن منطقه را غارت کردند! شما به تاریخ مراجعه کنید، مطالعه کنید؛ واقعاً در یکى دو کلمه نمیشود گفت که اینها با هند چه کردند؛ انگلیسى‏ها ثروت هند را و ثروت آن منطقه را - که منطقه‏ى بسیار پرثروتى بود - مثل یک انار آب‏لمبوئى فشردند و همه رفت توى خزانه‏ى دولت انگلیس و کشور انگیس تبدیل شد به یک ثروتمند! دیگر سؤال نمیشود این ثروت از کجا آمد. این ثروت احترام دارد! خب پیشرفت در این کشور یک معنا پیدا میکند؛ اما در کشورى که استعمار را حرام میداند، استثمار را گناه میداند، غارت را ممنوع میداند، غصب را حرام میداند، تجاوز به حقوق دیگران و گرفتن مال دیگران را ممنوع میداند، پیشرفت یک معناى دیگرى پیدا خواهد کرد. بنابراین مبانى معرفتى، مبانى اخلاقى و تفکرات اصولى و فلسفى، در تعریف پیشرفت در یک کشور تعیین کننده است. این هم یک مطلب.
 مطلب بعدى این است که ما اگر نقاط افتراق پیشرفت با منطق اسلامى را با توسعه‏ى غربى میشماریم، نباید از نقاط اشتراک غفلت کنیم؛ یک نقاط اشتراکى هم وجود دارد که اینها در توسعه‏ى کشورهاى توسعه یافته‏ى غربى کاملاً وجود داشته؛ روح خطرپذیرى - که انصافاً جزو خلقیات و خصال خوب اروپائى‏هاست - روح ابتکار، اقدام و انضباط، چیزهاى بسیار لازمى است؛ در هر جامعه‏اى که اینها نباشد، پیشرفت حاصل نخواهد شد. اینها هم لازم است. ما اگر باید اینها را یاد بگیریم، یاد هم میگیریم؛ اگر هم در منابع خودمان باشد، باید آنها را فرا بگیریم و عمل کنیم.
 نکته‏ى بعدى مسئله‏ى پسوند عدالت است. ما گفتیم پیشرفت و عدالت؛ این خیلى معنادار است. فرض بفرمائید یکى از شاخصهاى  مهم، افزایش درآمد ناخالص ملى در کشورهاست. فلان کشور درآمد ناخالص ملى‏اش، مثلاً چندین هزار میلیارد است، فلان کشور یک دهم اوست؛ پس آن کشور اولى پیشرفته است! این منطق، منطق درستى نیست. افزایش درآمد ناخالص ملى - یعنى درآمد عمومى یک کشور - به تنهائى نمیتواند نشانه‏ى پیشرفت باشد؛ باید دید این درآمد چگونه تقسیم میشود. اگر درآمد ملى بسیار بالاست، اما توى همین کشور آدمهائى شب توى خیابان میخوابند و با گرماى چهل و دو درجه‏ى هوا عده‏ى زیادیشان میمیرند، این پیشرفت نیست. شما ببینید توى خبرها: در فلان شهر معروف بزرگ غربى - مثلاً در آمریکا یا جاى دیگر - حرارت هوا به چهل و دو درجه رسید و فلان تعداد آدم مردند! چرا با چهل و دو درجه حرارت بمیرند؟ این معنایش این است که اینها سرپناه و جا ندارند. اگر در جامعه‏اى، انسانهائى وجود دارند که بى سرپناه زندگى میکنند یا باید چهارده ساعت در روز کار کنند تا نان بخور و نمیر پیدا کنند، درآمد ناخالص ملى ده برابر اینى هم که امروز هست باشد، این پیشرفت نیست. در منطق اسلامى این پیشرفت نیست. بنابراین پسوند عدالت اینقدر اهمیت دارد.
 البته درباره‏ى پسوند عدالت حرفهاى بیشترى هست. اساس نگاه اسلامى به پیشرفت، بر پایه‏ى این نگاه به انسان است: اسلام انسان را یک موجود دوساحتى میداند؛ داراى دنیا و آخرت؛ این پایه‏ى همه‏ى مطالبى است که در باب پیشرفت باید در نظر گرفته بشود؛ شاخص عمده این است؛ فارقِ عمده این است. اگر یک تمدنى، یک فرهنگى و یک آئینى، انسان را تک ساحتى دانست و خوشبختى انسان را فقط در زندگى مادىِ دنیائى به حساب آورد، طبعاً پیشرفت در منطق او، با پیشرفت در منطق اسلام - که انسان را دو ساحتى میداند - بکلى متفاوت خواهد بود. کشور ما و جامعه‏ى اسلامى آن وقتى پیشرفته است که نه فقط دنیاى مردم را آباد کند، بلکه آخرت مردم را هم آباد کند. پیغمبران این را میخواهند: دنیا و آخرت. نه دنیاى انسان باید مغفول عنه واقع بشود به توهم دنبالگیرى از آخرت، نه آخرت باید مغفول عنه واقع بشود بخاطر دنبالگیرى از دنیا. این بسیار نکته‏ى مهمى است. اساس، این است. آن پیشرفتى که در جامعه‏ى اسلامى مورد نظر است، اینچنین پیشرفتى است.
 چند جور انحراف ممکن است در اینجا بوجود بیاید:
 یکى این است که کسانى دنیا را اصل بدانند و از آخرت فراموش کنند؛ یعنى همه‏ى تلاش جامعه و برنامه‏ریزان و سیاست‏گذاران و حکومت، براى این باشد که زندگى مردم را از لحاظ دنیائى آباد کنند: مردم پول داشته باشند، ثروت داشته باشند، راحت باشند، مشکل مسکن نداشته باشند، مشکل ازدواج نداشته باشند، مشکل بیکارى نداشته باشند؛ فقط همین! اما از لحاظ معنوى در چه وضعى باشند، مطلقاً مورد توجه قرار نگیرد. این یک انحراف است.
 یک انحراف دیگر این است که از دنیا غفلت کنند؛ از دنیا غفلت کردن یعنى از مواهب حیات و مواهب زندگى غفلت کردن و به آن بى‏اعتنائى کردن؛ این هم یک انحراف دیگر است. مثل بسیارى از گرفتارى‏هائى که در مجموعه‏ى دینداران در گذشته اتفاق افتاده: اقبال به مسائل اخروى و دینى، و بى‏توجهى به مواهب عالم حیات و استعدادهائى که خداى متعال در این عالم قرار داده است؛ این هم یکى از انحرافهاست. «هو الذّى انشأکم من الارض و استعمرکم فیها»؛ خدا شما را مأمور کرده است به آبادى زمین. آبادى یعنى چه؟ یعنى استعدادهاى بى‏پایانى که در عالم ماده وجود دارد را یکى یکى کشف کردن، آنها را در معرض استفاده‏ى انسان قرار دادن و انسان را به این وسیله به جلو بردن. این مسئله‏ى علم و تولید علم و این مسائلى که ما میگوئیم، ناظر به این است.
 یک انحراف دیگر هم این است که انسان در زندگى شخصى خود، مواهب حیات و نیازهاى مادى را دست کم بگیرد و مورد بى‏اعتنائى قرار بدهد؛ این هم در اسلام گفته نشده، خواسته نشده؛ بلکه عکسش خواسته شده: «لیس منّا من ترک اخرته لدنیاه و لا من ترک دنیاه لاخرته». اگر آخرت را به خاطر دنیا ترک کردید در این امتحان مردودید؛ اگر دنیا را هم به خاطر آخرت ترک کردید در این امتحان مردوید. این خیلى مهم است. امیرالمؤمنین به کسى برخورد کرد که زن و زندگى و خانه و همه چیز را کنار گذاشته بود و به عبادت پرداخته بود؛ فرمود: «یا عدّى نفسه»، اى دشمن کوچک خویشتن! با خودت دارى دشمنى میکنى؛ خدا این را از تو نخواسته. «قل من حرّم زینة اللَّه الّتى أخرج لعباده و الطّیّبات من الرّزق».(1) این هم این مطلب است. بنابراین تعادل دنیا و آخرت و نگاه به دنیا و آخرت - هم در برنامه‏ریزى، هم در عمل شخصى و هم در اداره‏ى کشور - لازم است. این هم یک شاخص عمده‏ى پیشرفت است.
 اینها یک مختصاتى از جمله‏ى مختصات پیشرفت مورد نظر ما بود که عرض کردیم. همانطور که گفتم با این حرفها تمام نمیشود: باید دقت کرد، باید تعقیب کرد، باید تحقیق کرد. صاحبان فکر در دانشگاهها بنشینند و روى این مسائل مطالعه کنند؛ تبیین علمى بشود؛ مدل‏سازى علمى بشود تا بتوانیم این را به برنامه تبدیل کنیم و بیندازیم در میدان اجرا تا در پایان ده سال، ملت احساس کنند که پیشرفت حقیقى پیدا کردند.
 یکى از الزامات ما این است: هر الگوى پیشرفتى بایستى تضمین کننده‏ى استقلال کشور باشد؛ این باید بعنوان یک شاخص به حساب بیاید. هر الگوئى از الگوهاى طراحى شونده‏ى براى پیشرفت که کشور را وابسته کند، ذلیل کند و دنباله‏رو کشورهاى مقتدر و داراى قدرت سیاسى و نظامى و اقتصادى بکند، مردود است. یعنى استقلال، یکى از الزامات حتمىِ مدل پیشرفت در دهه‏ى پیشرفت و توسعه است. پیشرفت ظاهرى - با وابسته شدن در سیاست و اقتصاد و غیره - پیشرفت محسوب نمیشود. امروز هستند کشورهائى - بخصوص در آسیا - که از لحاظ فناورى، از لحاظ دانش، از لحاظ مصنوعات، پیشرفتهاى ظاهرى دارند؛ خیلى از جاهاى دنیا را هم تصرف کرده‏اند؛ اما وابسته‏اند، وابسته‏اند. ملت و به تبع آنها دولت، از خودشان هیچ نقشى ندارند: نه در سیاستهاى جهانى، نه در سیاستهاى اقتصادى عالم و نه در طراحى‏هاى مهمى که در عرصه‏ى بین المللى مورد توجه است. دنباله‏روند؛ غالباً هم دنباله‏رو آمریکا. این پیشرفت نیست و ارزشى ندارد.
 یک نکته‏اى را در این جا من عرض بکنم و آن مسئله‏ى جهانى شدن است. جهانى شدن، اسم خیلى قشنگى است و هر کشورى فکر میکند بازارهاى جهانى به رویش باز میشود. اما جهانى شدن به معناى تبدیل شدن به یک پیچ و مهره‏اى در ماشین سرمایه‏دارى غرب، نباید مورد قبول هیچ ملت مستقلى باشد. اگر قرار است جهانى شدن به معناى درست کلمه تحقق پیدا بکند، باید کشورها استقلال خودشان - استقلال اقتصادى و استقلال سیاسى - و قدرت تصمیم‏گیرى خودشان را حفظ کنند؛ والّا جهانى شدنى که ده‏ها سال پیش از طریق بانک جهانى و صندوق بین المللى پول و سازمان تجارت جهانى و امثال اینها - که همه ابزارهاى آمریکائى و استکبارى بودند - به وجود آمده، ارزشى ندارد. بنابراین، یک اصل مهم، مسئله‏ى استقلال است؛ که اگر این نباشد پیشرفت نیست، سرابِ پیشرفت است. 
 یک مسئله‏ى دیگر هم که به شدت به شما ارتباط پیدا میکند، مسئله‏ى تولید علم است. خوشبختانه من مى‏بینم در دانشگاهها تولید علم و لزوم عبور از مرزهاى دانش به یک گفتمان عمومى تبدیل شده. این خیلى براى من خرسند کننده و نویدبخش است. باید اجرائى کنید. این پیشنهادهائى که این عزیزان من در زمینه‏هاى دانش و تحقیق و پژوهش و ایجاد مراکز و نخبه‏پرورى و ارتباطات و غیره گفتند، همه در جهت همین مسئله‏ى تولید علم است. این بسیار باارزش است. این راه را باید دنبال کرد. ما عقبیم. امروز سرعت پیشرفت ما خوب است؛ اما با توجه به عقب‏ماندگى‏هاى گذشته که کشور ما دارد، هر چه سرعت‏مان بیشتر باشد باز هم زیادى نیست. ما باید خیلى پیش برویم؛ از راههاى میان‏بر استفاده کنیم؛ از شتابِ فراوان بهره ببریم؛ ما باید در همه‏ى علوم تولید داشته باشیم.
 رابطه‏ى بین کشورها در زمینه‏ى علم باید رابطه‏ى صادرات و واردات باشد؛ یعنى در آن تعادل و توازن وجود داشته باشد. همچنانى‏که در باب مسائل اقتصادى و بازرگانى، اگر کشورى وارداتش بیشتر از صادراتش شد، ترازش منفى میشود و احساس غبن میکند، در زمینه‏ى علم هم باید همین جور باشد. علم را وارد کنید، عیبى ندارد؛ اما حداقل به همان اندازه که وارد میکنید - یا بیشتر - صادر کنید. باید جریان دو طرفه باشد. والّا اگر شما دائماً ریزه‏خوار خوان علم دیگران باشید، این پیشرفت نیست. علم را بگیرید، طلب کنید، از دیگران فرا بگیرید؛ اما شما هم تولید کنید و به دیگران بدهید. مواظب باشید تراز بازرگانى شما در این جا هم منفى نباشد. متأسفانه در این یکى دو قرن شکوفائى علم در دنیا، تراز ما تراز منفى بوده. از اول انقلاب کارهاى خوبى شده؛ اما این کارها بایستى با سرعت و شدت هرچه بیشتر ادامه پیدا کند.
 البته منظورم فقط هم علوم طبیعى نیست؛ اهمیت علوم انسانى کمتر از آن نیست: جامعه‏شناسى، روانشناسى، فلسفه. نظریه‏هاى جامعه‏شناسى غرب، مثل قرآن براى بعضى‏ها معتبر است؛ از قرآن هم معتبرتر! فلان جامعه‏شناس این جورى گفته؛ این دیگر برو برگرد ندارد! چرا؟! بنشینید فکر کنید؛ نظریه‏پردازى کنید؛ از موجودى این دانشها در دنیا استفاده کنیم؛ بر آن چیزى بیفزاییم و نقاط غلط آن را برملا کنیم. این از جمله‏ى کارهائى است که جزو الزامات حتمى پیشرفت است.
 من دیگر میخواهم بحث را تمام بکنم. یکى دیگر از الزامات هم مسئله‏ى مبارزه است؛ مبارزه. اگر میخواهید پیشرفت کنید باید مبارزه کنید. عافیت‏طلبى، یک گوشه‏اى نشستن، دستها را به هم مالیدن و به حوادث دنیا نگاه کردن و وارد میدانهاى بزرگ دنیا نشدن، براى هیچ کشور و هیچ ملتى پیشرفت به بار نمى‏آورد. باید وسط میدان بروید. این میدان لزوماً هم میدان جنگ نظامى نیست. امروز مهمتر از جنگ نظامى، نبردهاى سیاسى و نبردهاى اخلاقى است. امروز بسیارى از کشورها، دولتها و جوامعى که در دنیا به عنوان پیشرفته مطرحند، اگر حساب‏کشى اخلاقى و سیاسى بشود سر به زیر و سر افکنده‏اند.
 شما امروز نگاه کنید؛ فرض کنیم در غزه؛ یک جمعیتِ از اطراف محاصره‏شده‏ى در یک زمین محدود - که اجازه‏ى ورود و خروج هیچ امکانى از امکانات زندگى به اینها داده نمیشود - با هواپیما این‏ها را بکوبند، با موشک بکوبند، با توپخانه بکوبند، نیروى زرهى‏شان را وارد کنند، در ظرف بیست و دو روز بیش از پنج هزار نفر را بکشند، آنوقت دنیا هم بنشیند و تماشا کند؛ اواسط کار، یک آخ و اوخى - بى اثر و بى نتیجه - از این گوشه و آن گوشه‏ى دنیا بلند بشود؛ آخرش هم سازمان ملل اعلام کند - که جناب دبیر کل همین چند روز قبل از این اعلام کرد - که پرونده‏ى مسئله‏ى غزه بسته شد! عجب!
 امروز در دنیا ظلم وجود دارد، تبعیض وجود دارد، یک بام و دو هوا وجود دارد. یکى از مصادیقش همین مسئله‏ى هسته‏اى خود ماست. یکى از مصادیقش همین تجاوزهاى نظامى به کشورهاى مسلمان همسایه‏ى ماست. کشتن غیر نظامیان و بمباران غیر نظامیان یک چیز عادى شده. همین هفته‏ى قبل اعلام کردند صد و پنجاه نفر در افغانستان با بمباران هوائى نظامیان آمریکائى کشته شدند؛ آب هم از آب تکان نمیخورد! بعد هم میگویند: بله، ببخشید اشتباه شد! این شد حرف!
 اگر آن روزى که صدام حسین حلبچه را بمباران شیمیائى کرد، یقه‏ى او را میگرفتند و دنیا او را به پاى میز محاکمه میکشاند و محاکمه میکرد؛ اگر آن روزى که هواپیماى مسافرى ایران به وسیله‏ى یک ژنرال آمریکائى در خلیج فارس سرنگون شد و چند صد نفر ایرانى و غیر ایرانى کشته شدند، گریبان این نظامى جنایت‏کار را میگرفتند، به دادگاه میکشاندند - که بجایش رئیس جمهور آن روز آمریکا به او نشان داد، مدال داد؛ انحطاط را ببینید - و او را محاکمه میکردند؛ اگر آن روزى که اولین بار یک کاروان عروسى در افغانستان به وسیله‏ى نظامیان آمریکائى بمباران شد، آن افسر جنایتکار را میگرفتند و محاکمه میکردند؛ دیگر این قضایا در دنیا اتفاق نمى‏افتاد یا کم میشد. این وضعیت زشت و ناهنجار و ضد بشرى‏اى است؛ یک ملت زنده باید با آن مبارزه کند.
 ما افتخار میکنیم که ملت ما، دولت ما، مسئولین ما، جوانان ما و فرزانگان ما در همه‏ى این سالها نسبت به این قضایا بى‏تفاوت نبودند؛ اعلام موضع کردند، ابراز نفرت کردند. این روحیه را ملت ایران نباید از دست بدهد. این روحیه را از دست ندهید؛ بخصوص شما جوانها. یک عده‏اى میخواهند مطلب را واژگونه نشان بدهند؛ اعتراض میکنند آقا! چقدر میگوئید مرگ بر فلان، مرگ بر فلان. اعتراض میکنند چرا جنایات آمریکا را یا صهیونیستها را یا هم‏پیمانانشان را در تریبونهاى جهانى علنى مطرح میکنید. باید مطرح کرد، باید گفت. ملتها درس میگیرند. من به شما بگویم این را - اگر چه نمیتوانیم این را اثبات بکنیم اما من میدانم، این را بالعیان مشاهده کردم - برخى از کشورهاى استقلال یافته و آزاد شده - از جمله یکى از کشورهاى معروف آفریقا - از ایران الگوگیرى کردند؛ همان روشى را که در دوران انقلاب در ایران اعمال شده بود، آن روش را به کار بردند. این جا بهشان گفته شد. سران انقلابیونشان آمده بودند این جا؛ به آنها گفته شد که امام از این روش استفاده کرد؛ رفتند و همان روش را اعمال کردند و توانستند استقلال بگیرند و توى کشور خودشان، آپارتاید را نابود کنند.
 ملتها الهام میگیرند، دولتها یاد میگیرند و رهبران ملى تشجیع میشوند، وقتى مى‏بینند یک ملت این جور ایستاده است. چرا ما خجالت بکشیم؟ قبل از پیروزى انقلاب در دوران طاغوت، اگر توى یک جمعى - که مثلاً داشتند با همدیگر توى خیابان راه میرفتند، یا توى فرودگاه منتظر پرواز بودند، یا مثلاً یک گوشه‏اى از دانشگاه گیر افتاده بودند - یکى‏شان میخواست نماز بخواند، این قدر این کار غیر مأنوس بود که آن کسانى که همراهش بودند میگفتند: نماز میخوانى؟! آبروى ما رفت! نماز خواندن مایه‏ى آبرو ریزى بود! این بود؛ شما جوانها آن روزها را ندیده‏اید؛ ما دیده‏ایم. اگر یک جوان نمازخوانى در یک منطقه‏ى جلوى چشم و یک مرکز عمومى، میایستاد نماز میخواند، رفقایش خجالت میکشیدند و میگفتند آبروى ما را بردى. اگر در یک اجتماع عمومى - که بنا بود چند نفر سخنرانى کنند - سخنران، اول سخنرانى میگفت بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم، رفقایش خجالت میکشیدند و سرشان را پائین مى‏انداختند!
 امروز و در دوران عظمت اسلام، سربلندى نظام اسلامى و سربلندى ملت ایران به خاطر مواضع ضد استکبارى‏اش، آدم مى‏بیند اگر کسى در تریبونهاى جهانى در مقابل آمریکا و اسرائیل و صهیونیسم و هم‏پیمانانشان بایستد و صریح حرف بزند، یک عده‏اى این جا خجالت میکشند! دست به دست هم میمالند ومیگویند: آقا! آبرویمان رفت! مثل همان خجالت کشیدنى که در دوران طاغوت، از نماز خواندن یکى میبردند. چرا خجالت بکشیم؟! مواضع صریح ملت ایران - و بخصوص جوانها - در مقابل ظلمها و ستمهاى بین المللى هرگز نبایستى متوقف بشود.
 عزیزان من! در این میدانهاى پیشرفت، همه باید تلاش کنید. این جا دانشگاه کردستان است. اکثریت شما دانشجوها، کُردید. من افتخار میکنم که در محیط کردستان و در بین دانشجویان کُرد، آنچنان شعارهاى اسلامى زنده است و آنچنان احساس دل‏بستگى به آرمانهاى ملى زنده است که دشمنان ما به خشم مى‏آیند. این مایه‏ى افتخار ملى ماست. این همه اینها روى کردستان کار کردند؛ این همه در بلندگوها و شب‏نامه‏ها و روزنامه‏ها و در سرّ و علن، جدائى بین اقوام ایرانى را تلقین کردند؛ شما نتیجه‏اش را امروز توى این جمع مى‏بینید، در جمع میدان آزادى سنندج دیدید، در مریوان دیدید. ملت یکپارچه است؛ ملت داراى آرمان است. اقوام یکى‏اند. این مطالبى که عزیزان کُرد ما امروز در این جا راجع به دل‏بستگى‏ها و هم‏بستگى‏ها گفتند، اینها چیزهائى است که براى من جزو واضحات است، مثل روز روشن است. ممکن است بعضى درست ندانند، درست نفهمند؛ باید خودشان را اصلاح کنند.
 من این را عرض بکنم: اقوام ایرانى یک فرصتند. ما اگر اقوام ایرانى را در میدان رقابت مسابقه‏آمیزِ به سمت خیرات بیندازیم، بسیار کار خوب و درستى انجام گرفته است. هر قومى از اقوام ایرانى - چه کُرد، چه فارس، چه ترک، چه بلوچ، چه عرب، چه ترکمن، چه لُر - سعى کند با همان روحیه‏ى قومى، در جهت پیشرفت ملى - نه صرفاً پیشرفت قومى - گامهاى بلندترى بردارد. این خیلى چیز عالى‏اى است. آن روز در جمع نخبگان سنندج و کردستان - که در یکى از سالنهاى این جا تشکیل شد - یکى از دوستان کُرد، یک حرف خوبى زد؛ گفت همچنانى‏که شهید مطهرى کتاب خدمات متقابل ایران و اسلام را نوشته، چقدر خوب است که یک نفرى بیاید خدمات متقابل کُرد و ایران را بنویسد؛ خدمات کُردها به ایران، خدمات ایران به کُردها. این خیلى خوب است. مشخص کنید که این قوم براى آرمانهاى ملى و براى آرمانهاى اسلامى، چه گام بلندى میتواند بردارد. آنوقت مسابقه قرار بدهید: مسابقه‏ى بین فارسها، کُردها، ترکها، عربها، لُرها، ترکمنها، بلوچها؛ این بهترین مسابقه‏ى ملى است. آنوقت معلوم میشود که استعدادها چقدر جوشان و خروشان است. این میشود یک فرصت. البته دشمن میتواند این را تبدیل به تهدید هم بکند که خوشبختانه همه‏تان هوشیارید. دعواهاى تنگ‏نظرانه و ناسیونالیسم‏هاى قومىِ محدود، بکلى با دیدگاه اسلام و با دیدگاه بلند و بازى که همه‏ى ما به آن احتیاج داریم منافات دارد.
 امیدوارم خداوند متعال رحمت و برکت و فضل و لطف خودش را بر همه‏ى شما عزیزان نازل کند.
    والسّلام علیکم و رحمةاللَّه و برکاته‏

1) اعراف:32

نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :


زیارت عاشورا
وضعیت یاهو مذهبی
پیج رنک گوگل ساعت فلش مذهبی اوقات شرعی

بسيجي يعني علي
Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Msn bot last visit powered by MyPagerank.Net Yahoo bot last visit powered by MyPagerank.Net





Powered by aeka.persianblog.ir

بانک صوت و فیلم مذهبی
PageRank
بسيجي يعني علي
مجله دانش سبز
PageRank RSS Feed Readers outils webmaster
دریافت کد
>>فرم اشتراک<<
{PAGETITLE}
pagerank search engine optimization Submit ExpressSearch Engine Marketing Services تماس با ما