موضوع : روستا، تمام نمي‌شود

kh003387.jpgصريح، كوتاه و پرنكته. پاسخهاي دكتر قطب‌الدين صادقي از نام آشناترين‌هاي تئاتر كشور و پژوهش هنر درباره آسيب‌شناسي فرهنگ بومي و روستايي،‌ اين گونه است. او معتقد است روستاهاي ما براي ارائه آثار هنري، آن اندازه كاركرد مضموني دارند كه هيچ گاه رو به اتمام نمي‌رود.

 

v      چندي پيش يكي از فيلمسازان كه اغلب آثار روستايي مي‌سازد در گفتگو با ما گفت كه در روستا از منظر انساني، منطقه‌اي و بومي موضوعهاي بسياري وجود دارد كه مي‌توان روي آن كار كرد. آيا شما به عنوان كارگرداني كه وفاداري خود را به مفاهيم بومي نشان داده‌ايد، چنين نظري داريد؟

·         من معتقدم روستاها داراي گذشته‌اي غني و در عين حال سرشار از ارزشها و حوادث و قهرماناني هستند كه اگر تمام عمر هم از آن بنويسيم، تمام نمي‌شود.

 

v    پس چرا برخي همكاران شما در تئاتر، به طور خاص، اين التفات را كمتر به روستا نشان داده است؟

·         چون همين به تعبير شما، برخي، از اهل هنر، معلوماتي در حد چند كتاب ترجمه شده دارند و سرزمين و بوم و آيين خود را نمي‌شناسند. در واقع اطلاعات افراد در اين مواد كم است و اين بي‌اطلاعاتي به هر حال آزاد دهنده است.

 

v    قضيه و ميانداري مباحث جهاني شدن فرهنگ بومي طي اين چند سال بر اين عامل تاثير‌گذار بوده است يا اين كه به طور مجزا قابل طرح است؟

·         بي‌شك امروزه و در دوره گذار كه در حال دل كندن از فرهنگ سنتي و روي آوردن به فرهنگ مدرن هستيم، مهم ترين هنر تنها و تنها هنر ملي است. اما خطرهايي نيز پيش روي آن وجود دارد كه دشمن هنر ملي تلقي مي‌شود و آن يكسان‌سازي فرهنگي است كه هم اكنون در دنيا اتفاق مي‌افتد.

 

v  به رغم تاكيدي كه بر ظرفيتهاي فرهنگي بومي، روستايي داشته‌ايد، اما همچنان نمايشهايي به صحنه و نظاره مي‌آيد كه اغلب اقتباسي از آثار خارجي و غيربومي ما است. البته مي‌دانيد و منظورم اين نيست كه چرا آثار خارجي و حتي داخلي حتي غيرروستايي قوي كار مي‌شود؟!

·         بسياري از كارهاي ايراني، اداي بيهوده‌اي از كارها و آثار خارجي است. اصلاً عده‌اي علاقه‌مندند اثرشان شبيه كارهاي خارجي باشد. البته جهاني شدن و Globalism چنين پيامدي دارد كه همه هنرها را شبيه يكديگر مي‌سازد. اما الگو‌برداري سطحي كه نه متعلق به ما است و نه با فرهنگ ما همخواني دارد، غلط است.

 

v         آقاي دكتر! اگر اجازه دهيد كمي به ابتدا بازگرديم، شما گفتيد كه اطلاعات برخي از اهل هنر درباره مباحث بوم و روستا كم است. اين رويداد در بخشهاي پژوهشي نيز چنين بعد و رويي دارد؟

·         حتي بسياري از استادان دانشگاه هم از فرهنگ خود اطلاعات كمي دارند. بسياري از معلمان به اعتبار يك تكه كاغذ كار مي‌كنند و تعداد افرادي كه مقالات پژوهشي مي‌نويسند يا كارگرداني مي‌كنند در اين عرصه بسيار اندك است. به نظر من خطر اصلي متوجه مسئولان است.

 

v    چرا؟

·         براي اين كه آنان بايد مطلع باشند و فرهنگ بومي و در نهايت "ملي" را تقويت كنند. اين در حالي است كه حتي بسياري از همين مسئولان، چند كار نمايشي درجه چهار اروپايي را به خارج مي‌برند و به عنوان كار ايراني عرضه مي‌كنند.

 

v درباره مسئولان نمي‌گويم. اما شرايط زمانه شايد به نوعي پژوهشگران و هنرمندان نمايش باعث شده است تا كمتر فرصت تحقيق و پژوهش و توجه به مسائل و مفاهيم روستايي داشته باشند. اما مشكل آن جاست كه در شناسنامه كاري افرادي در اين حوزه فعاليت دارند، سوژه‌هاي بومي و روستايي كمتر ديده مي‌شود. تجربه سالها تدريس شما در دانشگاه در اين مورد به ما چه مي‌گويد؟

·         در واقع يكي از مشكلات ما نپرداختن دانشجويان روستايي به موضوعهاي بومي و منطقه‌اي در تئاتر كشور است. من دانشجويان زيادي داشته‌ام كه از شهرستانهاي كوچك به تهران آمدند و بعد حاضر نشدند تهران را ترك كنند. چرا كه شهرنشيني جذاب است. اين افراد در حال فرار از خود و به فراموشي سپردن ريشه‌هايشان هستند. اينها به نوعي از خود بيگانه شده‌اند و هيچ كدامشان حاضر نيستند حتي بگويند اهل كدام روستا هستند!

 

v    شما چند سال پيش در يكي از فرهنگسرا‌هاي پايتخت درباره تئاتر شهرستانها كار كرديد. نتيجه‌اش اين روند را بهبود نبخشيد؟

·         هدف ما در آن جا خدمت به تئاتر شهرستانها بود و البته تعدادي نيز تربيت شدند تا به شهرستانها باز گردند اما حالا شاهد اين قضيه هستيم كه افراد حاضر نيستند به شهرستان باز گردد.

 

v    حاضر نيستند به شهرستان بازگردند، روستا بماند به كنار....

·         در روستا‌ها نيز يا امكانات جذب اين افراد وجود ندارد و يا فضايي وجود دارد كه امكان كار كردن به كسي را نمي‌دهند. بدين ترتيب افراد در تهران اغلب عمرشان را تلف مي‌كنند، بدون آن كه كار مفيدي انجام دهند.

 

v    چه بايد كرد؟

·         مي‌بايد فرهنگهاي گوناگون در ايران، معتبر شمرده شود. رسانه‌ها نيز در اين ميان اغلب فهرنگ بورژوازي و پايتخت نشيني را تبليغ مي‌كنند و در اين راه به جوانان روستايي و شهرستاني قرباني مي‌شوند!/

خبرنگار: اسماعيل نايبي

/ 0 نظر / 5 بازدید