تغيير روش شخم باعث كنترل علف‌هاي هرز گندم مي‌شود

تغيير روش شخم باعث كنترل علف‌هاي هرز گندم مي‌شود

مقاله : اميرمسعود طايفه‌سلطانخاني

0000253265.jpg

بررسي‌ها نشان داده است كه اگر روش شخم از مركز به محيط مزرعه انجام شود ضمن جلوگيري از انتشار و انتقال بذرهاي علف‌هاي هرز حاشيه به داخل مزرعه، باعث كنترل آن‌ها مي‌شود.

علف‌هاي هرز داراي ويژگي‌هاي خاصي هتسند كه آن‌ها را از گياهان زراعي جدا مي‌كند. اين ويژگي‌ها عبارتند از:

1- قدرت رقابت:

علف‌هاي هرز در جذب آب، نور و مواد غذايي با گندم رقابت مي‌كنند و معمولا اين رقابت به نفع علف‌هاي هرز است، زيرا زودتر جوانه زده، سبز مي‌شود. در مزارعي كه شدت آلودگي به علف‌هاي هرز زياد است، معمولا علايم ضعف، كمبود و تشنگي مشهود است. علف‌هاي هرز علاوه بر رقابت مستقيم، با ترشح مواد سمي در خاك باعث مختل شدن رشد گندم مي‌شود.

2- توليد مثل:

علف‌هاي هرز از ميزان توليد بذر بالايي برخوردارند و به راحتي به ساير نقاط انتشار پيدا مي‌كنند. براي مثال يك بوته يولاف وحشي 250 بذر و خردل وحشي تا سه هزار بذر توليد مي‌كند. به علاوه علف‌هاي هرز چندساله توان تكثير غيرجنسي را نيز دارند.

3- تحمل شرايط نامساد:

بذرهاي علف‌هاي هرز شرايط نامساعد محيطي را به راحتي مختل مي‌كنند و با داشتن پوسته سخت و مقاوم قادرند خود را در مقابل يخبندان، گرما، آتش‌سوزي و رطوبت بالا حفظ كنند. در صورت خورده شدن توسط حيوانات در دستگاه گوارش آن‌ها نيز قوه ناميه خود را حفظ و پس از مساعد شدن شرايط، قادر به جوانه‌زني است.

4- دوره خواب:

بذرهاي علف‌هاي هرز داراي دوره خواب (ركود) است و پس از شكسته شدن اين دوره جوانه‌زني صورت مي‌گيرد. اين جوانه‌زني، همه بذرها را دربرنمي‌گيرد، بلكه با مساعد شدن شرايط محيطي تعدادي از بذرهاي موجود در خاك سبز مي‌شود و بقيه آن‌ها در خاك باقي مي‌ماند و ذخيره بذر خاك را طي ساليان آِنده تشكيل مي‌دهد، بنا بر اين مبارزه مطلوب به طور مستمر و پي‌در‌پي در زمان‌هاي مناسب ضروري است به صورتي كه مانع بلوغ علف‌هاي هرز و ريزش بذرهاي ديد در مزرعه شد.

علاوه بر صفات ذكرشده، بذرهاي علف‌هاي هرز در محصول، موجب ناخالصي و كاهش كيفيت گندم نيز مي‌شود. براي مثال وجود بذر چچم در گندم سبب مي‌شود كه پس از مصرف آرد و نان، مصرف‌كنندگان دچار مسموميت شوند. بعضي علف‌هاي هرز مانند گلرنگ وحشي و پيچك باعث مزاحمت در برداشت گندم و آلودگي محصول در انبار مي‌شود.

 

 انواع علف‌هاي هرز گندم :

 

علف‌هاي هرز مزارع گندم به دو دسته پهن برگ و باريك برگ تقسيم مي‌شود.

الف- علف‌هاي هرز پهن برگ:

علف‌هاي پهن برگ به دو دسته علف‌هاي هرز يكساله و دايمي تقسيم مي‌شود. علف‌هاي هرز يكساله مانند: كيسه كشيش، خردل وحشي، گندمك، مياگرام، شلمي، ازمك، شقايق، خاك شير و ماشك. علف‌هاي هرز دايمي مانند: شيرين‌بيان، خار شتر، تلخه و پيچك صحرايي.

- علف‌هاي هرز باريك برگ:

بيشتر علف‌هاي هرز بريك برگ مزارع گندم متعلق به تيره گندميان (گرامينه) بوده و در مراحل ادامه رشد شباهت زيادي به گندم دارند. عمده‌ترين آن‌ها شامل يولاف وحشي، علف خوني، چچم، دم‌روباهي كشيده، جوموشي، علف پشمكي و چاودار است.

- روش‌هاي كنترل علف‌هاي هرز مزارع گندم

كنترل علف‌هاي هرز به دو طريق زراعي و شيميايي امكانپذير است.

ب- كنترل زراعي:

 مناسب‌ترين روش كنترل علف‌هاي هرز انجام عمليات زراعي است كه با روش‌هاي زير امكانپذير است:

- رعايت تناوب زراعي مانند كشت گندم پس از گياهان وجيني (آفتابگردان، ذرت، حبوبات، نباتات علوفه‌اي)

- شخم به موقع در سال آيش قبل از به‌گل‌رفتن علف‌هاي هرز يكساله در اوايل بهار

- رعايت تراكم مناسب مزرعه گندم

- استفاده از بذر خالص و عاري از بذرهاي علف‌هاي هرز (بذر مادري – بذر گواهي‌شده)

- هيرم زمين قبل از كاشت با يك يا دو بار آبياري و شخم زمين

- كنترل مكانيكي (در مزارعي كه آلوده به علف‌هاي هرز كله‌اي است مي‌توان به صورت مكايكي آن‌ها را معدوم كرد.)

- عدم استفاده از كود دامي تازه (به دليل فراواني بذر علف‌هاي هرز زنده در آن) و استفاده از كود دامي كهنه و پوسيده.

ج- كنترل شيميايي:

كنترل شيميايي در صورتي انجام مي‌شود كه مزرعه داراي آلودگي بيش از اندازه معين باشد. نكات مورد توجه در اين روش عبارتند از:

- نوع علف‌كش بايد با توجه به شناخت دقيق علف‌هاي هرز استفاده شود.

- ميزان و زمان مناسب سمپاشي مدنظر قرار گيرد.

- نوع سمپاشي و نازل با توجه به امكانات و وسعت مزرعه تعيين شود.

سمپاش پشتي با عرض كار 5/1 متر به ميزان 300 ليتر محلول در هر هكتار با وسعت كم قابل استفاده است. سمپاش پشتي تراكتور بوم‌دار با عرض هشت تا 12 متر و نازل‌هاي تي‌جت با سرعت سه تا شش كيلومتر در ساعت د رمزارع بزرگ‌تر كاربرد دارد. بايد دقت شود كه ارتفاع سمپاش از سطح زمين 50 سانتي‌متر براي كنترل شيميايي علف‌هاي هرز باريك‌برگ مي‌توان از علف‌كش‌هاي ايلوكسان (5/2 ليتر در هكتار) پوماسوپر (2/1 – 8/0 ليتر در هكتار)، تاپيك (9/0 – 6/0 ليتر در هكتار) و آونج (چهار ليتر در هكتار) استفاده كرد.

براي كنترل شيميايي علف‌هاي هرز پهن‌برگ از علف‌كش‌هاي گرانستار (20 – 15 گرم در هكتار) و پاردنر (5/2 – 2 ليتر در هكتار) استفاده مي‌شود.

 

 

 

منابع مورد استفاده:

 

1- امين، حسين. 1383. اصول كاشت، داشت و برداشت گندم آبي. نشر آموزش كشاورزي

2- حاجي الله‌وردي‌پور، ناصر و شادي صديق. 1373. كلياتي درباره مبارزه با علف‌هاي هرز مزارع گند. انتشارات سازمان حفظ نباتات

3- غديري، حسين. 1373. اصول روش‌هاي علم علف‌هاي هرز. انتشارات دانشگاه شيراز

4- فاطمي، حسين. 1371. بررسي مبارزه شيميايي با علف‌هاي هرز مزارع گندم. بخش تحقيقات علف‌هاي هرز اصفهان. مركز تحقيقات كشاورزي اصفهان

5- قندي، اكبر و مهرداد محلوجي. 1380. زراعت گندم و جو. انتشارات سازمان جهاد كشاورزي اصفهان.

/ 0 نظر / 15 بازدید