نگرشی بر صادرات پسته ایران از دوران هخامنشیان

مقاله انجمن پسته ایران

نگرشی بر صادرات پسته ایران از دوران هخامنشیان

گروه: تشکلهای غیردولتی

نویسنده / مولف: سایت کشاورز تنها

سمت: سایت کشاورز تنها


با اینکه امروزه پسته یکی از اقلام مهم صادرات غیرنفتی ایران است اما سابقه صادرات آن از ایران به سایر نقاط جهان به دو هزار و 500 سال پیش می رسد. برای نخستین بار در دوران باستان، هخامنشیان این میوه بومی ایرانی را در قلمرو خود پرورش دادند و بعدها آن را به کشورهای همجوار نیز صادر کردند.



پسته، میوه خندانی که در جهان دوستداران فراوان دارد، از کشور ایران برخاسته است و قدمت رویش آن در این سرزمین به سه تا چهار هزار سال پیش می رسد.

در دایره المعارف بریتانیکا و برهان قاطع نیز، ایران به عنوان خاستگاه بومی پسته معرفی شده است. تا جایی که منابع و مستندات تاریخی روایت می کنند، این محصول، بومی نواحی سغد و خراسان است که تا زمان هخامنشیان سایر ملل از آن اطلاعی نداشته اند. پروفسور گیرشمن در کتاب «ایران از آغاز تا اسلام» به این نکته اشاره می کند که اولین درختان پسته، نخستین بار در عصر هخامنشیان از ایران به حلب برده شده اند.

محمدحسن ابریشمی مولف کتاب «پسته ایرانی» درباره مبدا رویش پسته می گوید: سرزمینی که بعدها پارت و سپس خراسان نام گرفت، رویشگاه اصلی و اولیه درختان پسته است. حد غربی دامنه رویش این درختان تا نواحی نیشابور و حد شرقی آن تا نواحی بلخ و در دو سوی جیحون بوده است. مستندات نشان می دهد که درختان پسته در عصر هخامنشیان خود رو بوده و اهلی نشده بودند و به جز محدوده فوق الذکر، درخت پسته در هیچ جا وجود نداشته است. بنابراین از دوران باستان، پسته صادراتی ایران منحصرا از قلمرو فوق صادر می شده است. او مستند تاریخی اظهارات گیرشمن درباره انتقال پسته به حلب یا نواحی ساحلی مدیترانه را نمی داند، با این حال می گوید: اگر هم هخامنشیان، پسته را به آن نواحی برده اند، این پسته محصول سرزمین پارت بوده که در قلمرو آنها قرار داشته و به عنوان یک خوراکی مطبوع و نیروبخش مصرف می شده است. در ایران عصر ساسانی، پسته در زمره کالاهای مهمی قرار گرفت که به چین صادر می شد. در این دوره از تاریخ، پسته به عنوان خوراکی مطبوع و به شکل بریان یا بوداده به کار می رفت. همچنین در شیرینیهایی از بادام، پسته و گردو استفاده می شد، شیرینیهایی که بعدا در زبان عربی لوزینه و جوزینه نامیده شدند.

متنی از دوره ساسانی به زبان پهلوی به جای مانده که در آن به پسته گرگانی که در آن روزگار شهرتی داشته اشاره شده است. در بندهش که متنی به زبان پهلوی ساسانی است فهرستی طولانی از انواع میوه ها ارایه شده که بر حسب موضوعات خاصی طبقه بندی شده اند.

مثلا میوه ها را بر حسب اینکه کدام قسمت آن خوراکی باشد تفکیک کرده که پسته با انواعی از میوه ها از این قرار طبقه بندی شده است: دیگر گونه آن است که درون را شاید خوردن و برون را نشاید خوردن مانند گردو و بادام، انار و نارگیل و فندق و شاه بلوط و درخت گرگانی که پسته نیز خوانند.

ابریشمی معتقد است که پرورش درختان پسته در نواحی غربی خراسان انجام می شده است. به نظر او انتقال درختان پسته به سایر نواحی پسته خیز ایران و سایر مناطق جهان بعد از ظهور اسلام و فتح ایران به دست مسلمانان صورت گرفته است که در این میان شهر قم قدیمیترین منطقه ای است که درختان پسته به آنجا وارد شده و سابقه کاشت پسته در آن به نیمه قرن اول هجری قمری می رسد.

 

نام پسته

به گفته «برتولد لوفر» ایران شناس امریکایی که کتابی درباره ایران در سال 1926 منتشر کرده است پسته از ادوار باستان در زندگی ایرانیان حایز اهمیت فراوانی بوده و لفظ پسته در زبانهای یونانی، لاتین و سایر زبانهای اروپایی از نام پسته ایرانی گرفته شده است. نام این درخت در پارسی قدیم پیستاکا و در پارسی میانه یا پهلوی پیستاک بوده است که در فارسی متاخر پسته تلفظ شده است.

 

ایرانیان پسته خوار

در متون کهن از ایرانیان به عنوان قومی پسته خوار یادشده است و این صفت معمولا برای ستودن نیرومندی و شجاعت آنها به کار می رفته است.

فردیناند یوستی شرق شناس آلمانی می گوید: مخصوصا پسته در ایران از دیرباز معمول بوده و گفته اند ضحاک، ایرانیها را پسته خوار نامیده است. برتولد لوفر آلمانی نیز درباره این صفت گفته است: جوانان ایرانی، چگونگی تحمل گرما و سرما و باران، گذشتن از سیلابها و خشک نگهداشتن لباس و سلاح، چرانیدن حیوانات، بیدار ماندن در شبها و نگهبانی دادن در فضای باز، سدجوع کردن با میوه های وحشی مانند پسته، بلوط و گلابی را فرا می گیرند.

او می افزاید: ایرانیان برای اقوام سرزمینهای باستانی پسته خوار به نظر می آمدند. چون هنگامی که ازدهاک به شکست مردمان خود از لشکریان کوروش نظر افکند، فریاد زد: وای که این ایرانیان پسته خوار چقدر شجاعند.

 

گونه های پسته

امروزه گونه های متنوعی از پسته در جهان کشت می شود. از گونه های جنس (Pistacia تنها)، (vera.P پسته اهلی)، (khinjuk.P چاتلانقوش، کسور، گلخونک یا خنجک) و ( mutic.P بنه) در ایران تولید می شود. چاتلانقوش و بنه پایه های مناسبی برای پیوند درختان پسته اهلی به شمار می روند.

Vera.P در بین گونه های فوق تنها درختی است که به صورت اهلی درآمده و نوع وحشی آن نیز در جنگلهای سرخس واقع در منطقه مرزی شمال شرقی کشور یافت می شود.

 

صادرات

پسته به عنوان یک محصول استراتژیک جایگاه خاصی میان تولیدات ایرانی دارد و پس از فرش یکی از مهمترین اقلام صادرات غیرنفتی کشور است. در شرایط کنونی حدود 55 درصد از تولید و بیش از 60 درصد از صادرات جهانی پسته در اختیار کشور ما بوده و درآمد ارزی حاصل از صادرات پسته به بیش از یک میلیارد دلار در سال بالغ می شود./



کد مقاله: 12N-8808-1801_A

/ 8 نظر / 179 بازدید

وبلاگ ما را با عنوان " نجوم ، علمی به بزرگی جهان! " لینک نمایید و در بخش نظرات به ما اطلاع دهید تا ما شما را با هر عنوانی که خواستید لینک کنیم .

وبلاگ ما را با عنوان " نجوم ، علمی به بزرگی جهان! " لینک نمایید و در بخش نظرات به ما اطلاع دهید تا ما شما را با هر عنوانی که خواستید لینک کنیم .

زینب

سلام چه کار کردم تا بازديد وبلاگم 50 برابر شده من هم مثل شما وبلاگ دارم. حدود يکسال است که هر وقت فرصت مي کنم آن را آبديت ميکنم. اما دريغ از يک بازديد کننده. اما از وقتي که با جهان باکس آشنا شدم آمار وبلاگم 10 برابر شده. حالا که آمارم فقط با يک لينک باکس 10 برابر شده اگر پنج ليک باکس در وبلاگم بذارم چي مي شه درسته آمار بازديد کنندگان 50 برابر مي شه. شما هم امتحان کنيد. لينک باکسهايي که من پيشنهاد مي کنم اينه، به خاطر اينکه روي سرور قوي نصب شده و کمتر غير فعال ميشه وزود هم لود مي شه. پس شما هم دست بکار بشين. و بريد قسمت بالاي لينک باکس و روي قسمت لينک خودرا اضافه کنيد کليک کنيد. بعد کدي را که ميده در قالب وبلاگتان بذاريد. همش يک دقيقه وقت ميبره ولي اثرش فوق العاده است. اميدوارم بتونم با اين پيشنهاد به شما کمک کرده باشم. موفق باشيد. لينک باکسهاي پيشنهادي من اينه. جهان باکس http://www.jahanbox.com/ امين باکس http://www.aminbox.com/ آرام باکس http://www.arambox.com/ ارم باکس http://www.erambox.com/ جوان باکس http://www.javanbox.com/ اگ

مدیر سایت خبری و تحلیلی حفا نیوز

با سلام سایت خبری و تحلیلی حفا نیوز جهت خبرنگار افتخاری از بین علاقمندان در همه زمینه ها ی سیاسی ،اجتماعی ،تحلیل ،مقاله نویسی، اقتصادی و ... ثبت نام می کند www.hefanews.ir

محمود دهقانی

بسیار پر محتواست. دست شما درد نکند. استفاده بردیم. مانا باشید و قلمتان جاری باد.

محمد

سلام وبلاگ زیبایی دارین.ممنون میشم اگه یه سر هم به وبلاگ ما بزنید و نظر بدهید.

مهرپویا

سلام. وبلاگ جالبی دارید. خوشحال میشم اگه به وبلاگ منم سری بزنید. ipho.persianblog.ir موفق باشید.[گل][گل][گل]