خواص دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chemmomilla)

خواص دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chemmomilla)



خواص دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chemmomilla)

گروه: پژوهش و تحقیقات

نویسنده / مولف: ناصر حسینی، رضا غفارزاده ربطی

سمت: دانشجویان کارشناسی زراعت دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوی و اعضای باشگاه پژوهشگران جوان واحد خوی


معرفی و آشنایی با خواص دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chemmomilla)



 چکیده:

انسان هرچه به طبیعت نزدیک شود سالم تر شده، بیشترعمرمیکند. انسان جزئی از طبیعت است و به طور مسلم برای هر بیماری، طبیعت گیاه درمان آن را نیز عرضه کرده است.طبیعت درجهت سالم زیستن است. بابونه آلمانی یکی ازگیاهان مهم دارویی است کهمادر طبیعت آن را عرضه کرده است.بابونه آلمانی با نام علمی Matricaria chemmomilla ازتیره Astraceae، گیاهی یکساله، دائمی  وکوچک است که ارتفاع  آن تقریبا به 60 سانتی متر میرسد. این گیاه در چمن زارها و اراضی شنی می روید.بابونه آلمانی بومی مناطق معتدل مدیترانه و آسیای صغیرمی باشد، ساقه ساده  یا منشعب دارد و کم و بیش کرکدار است.برگها دارای بریدگیهایکم و بیش عمیق و نخی شکل است که به طور متناوب برروی ساقه قرارگرفته است. گلهای سفید رنگ دارد که قطر گلها 1 تا 3 سانتی متر است. گیاه بابونه آلمانی حاوی ترکیباتی  نظیر فارنزن،کامازولن و بیزابلول می باشد. قسمت مورد استفاده دارویی گیاه بابونه آلمانی کاپیتول خشک شده آن است. ازنظرخواص درمانیبابونه آلمانی تسکین دهنده سیستم عصبی، ضد تشنج،تب بر قوی،ضدالتهاب،ضد اسپاسم،ضد عفونی کننده وهضم کننده قوی است. بابونه آلمانی در درمان سوء هاضمه، رفع سردرد،افزایش دهنده گلبولهای سفید خون،دردهای روماتیسمی،خردکردن سنگ مثانه به کارمی رود.بابونه آلمانی باطیفپراکنش وسیع درایران به خصوص درآذربایجان از دیرباز شناخته شده وجایگاه ویژه ای در طب سنتی اینمرز و بوم دارد و شناخت و آگاهی از خواصدارویی متعددآن می توانددرحفظ سلامتی جامعه ایرانی نقش بسزایی داشته باشد.هدف ازاین مقاله تحقیق وبررسی خواص دارویی مهم در ارتباط با بیماری های مختلف می باشد.

 

 

 

 

مقدمه:

طبیعت سرشار از زیبایی، اعجاز و سخاوت است. پروردگار طبیعت را به ما ارزانی داشت تا درآن زندگی کنیم و به بهترین وجه از آن بهره گیریم. تمام گیاهان موجود در طبیعت ، از درختان سر به فلک کشده در جنگلها تا بوته های خار بیابان های تفتیده، از هر نظر مهم و با ارزش و آیت روشنی از دانش و عظمت خداوند هستند. انسان از بدو خلقت از گیاهان استفاده های متعددی می کرده و جهت بقای خود نیازمند به آنان بوده اند.آنان در تغذیه ،تهیه پوشاک، ساخت مسکن  و لوازم زندگی و بسیاری از موارد دیگر از گیاهان استفاده می کردند. یکی از موارد مهم استفاده از گیاهان ازدیر باز تا کنون ، در معالجه و درمان بیماری ها بوده است. طی سالیان متمادی داروهای گیاهی اساس درمان بیماریهای گوناگون محسوب می شد. قدیمی ترین اطلاعات ثبت شده در مورد استفاده از گیاهان درعصر ساختن اهرام مصر یعنی حدود چهار هزارسال  قبل است. طبق اسناد به دست آمده ،ازسیر و پیاز در تغذیه کارگران سازنده اهرام استفاده می شده و برخی گیاهان هم در مداوای بیماری ها به کار گرفته می شده است همچنین ازگیاهان مختلف در حفظ  اجساد و جلوگیری ازفساد آنها، تهیه روغنهای طبی و مواد ضد سم، عطریات و لوازم آرایشی زنان استفاده می شده و استفاده از گیاهان دارویی در ایران قدمت بلند مدتی برخوردار است. در دوران هخامنشی طب گیاهی در ایران گسترش چشمگیری داشت و علاوه بر تجربیاتی که درکشور به دست آمده بود، از یافته های یونانیان هم استفاده می شد. پس ازظهور اسلام و افزایش شوق آموختن درایرانیان،دانش طب گیاهی نیز پیشرفت چشمگیری یافت. به عنوان مثال در کتاب "قانون" ابن سینا پزشک عالی قدر اسلامی  که در عالم پزشکی شهرت جهانی دارد، بسیاری از گیاهان دارویی  و نسخه های طبیعی آورده شده است و این کتاب نزدیک به چهار صد سال در دانشکده های پزشکی اروپا تدریس می شد. در اوایل قرن بیستم پیشرفت علم شیمی منجر به توسعه صنعت داروسازی و تهیه داروهای شیمیایی گشت و از آن زمان به بعد هر روزه داروهای شیمیایی جدیدی به وسیله دانشمندان ساخته و به بازار عرضه می شود.اگرچه داروهای شیمیایی به نسبت داروهای گیاهی، بیماری ها را سریع تر درمان کرده و اثر قویتری دارند اماپیامدهای سوء ناشی از مصرف آنان نیز بیشتر از داروهای گیاهی است. مصرف طولانی و برخی موارد مقطعی داروهای شیمیایی عوارض خاصی دربدن برجای میگذارد که عوارض جانبی نامیده می شوند و ممکن است ناراحتیهای تازه ای برای بیمارایجاد کند.به همین جهت امروزه بسیاری ازمتخصصان پزشکی وداروسازی معتقدند بایدبیماران را به سوی مصرف گیاهان دارویی سوق دادودر راستای همین هدف در دهه اخیر، داروسازان از عصاره های گیاهی، داروهای متنوعی را ساخته وبه بازار عرضه کرده اند که اثرات مثبت آنها مورد تایید همه قرارگرفته است. گیاهان دارویی حاوی روغن های عطری ، آلکالوئیدها مواد پروتئینی، ملاونوئیدها و مواد لعابدار است. بابونه آلمانی از قرن پانزدهم در اروپا به عنوان یک گیاه مهم در صنایع دارویی و آرایشی و بهداشتی مورد توجه قرار گرفته است. کشت انبوه بابونه آلمانی از قرن شانزدهم درکشور آلمان آغاز شد. این گیاه کوتاه قد و بادوام است و بین ماههای جولای و اکتبر رشد و نمو می کند.در گذشته این گیاه در تمامی دیوار باغهای انگلیس و آلمان یافت می شد. مردم نیز به کشت و پرورش آن در اطراف منازلشان می پرداختند،چون عقیده داشتند که این گیاه جو زمین راتصفیه وبیماری را خنثی می کند. بابونه به واسطه  تجزیه گرده های گل آن به عنوان جزء عمده گیاهی به کار رفته جهت مومیایی کردن رامسس دوم در1224 سال قبل از میلاد مسیح شناخته شده است. 

 

 

 

معرفی گیاه بابونه آلمانی Matricaria chemmomilla:

بابونه آلمانی با نام علمی Matricaria chemmomilla بومی مناطق معتدل مدیترانه وآسیای صغیر استومتعلق به خانواده  Astraceaeمی باشد.امروزه این گیاه در کل  اروپا، امریکای شمالی و استرالیا یافت می شود. این گیاه به حالت خزیده و چسبیده به زمین می روید و ارتفاع آن به یک پا می رسد. برگ های سبز خاکستری این گیاه از ساقه های آن منشا می گیرند و گلهای آن مراکززرد رنگی دارند که گلبرگ های سفید آن ها را در برگرفته است. گل های این گیاه بوی سیب می دهد. بابونه آلمانی گیاهی است دائمی و کوچک دارای بوئی معطر که در چمن زار ها و اراضی شنی می روید.ساقه آن به رنگ سبز مایل به سفید است. برگ های آن کوچک و متناوب ودارای بریدگی های باریک و نامنظم  و پوشیده از کرک است.گل های آن مجتمع در یک طبق که به طور منفرد درانتهای ساقه گل دهنده در تابستان ظاهرمی شود. در هر طبق گلهای سفید در اطراف و گلهای زرد در قسمت میانی قرار دارد. 

 

گلهای بابونه آلمانی حاوی مواد موثره ارزشمندی است که از اسانس و مواد موثره این گل موادی جهت حفاظت پوست، مو، و همچنین به عنوان ماده ای در رویش مو موثر است، استفاده های فراوان می شود. از این رو گلهای این گیاه به عنوان ماده اولیه چند قلم از تولیدات آرایشی و بهداشتی از اهمیت فراوانی برخوردار است.گلهای بابونه آلمانی دارای اسانس روغنی کامازولن، بیزابلول و فارنزن و گوگرد می باشد. قسمت مورد استفاده دارویی بابونه آلمانی کاپیتول خشک شده آن است. گلها را در روزهای خشک از اواسط تیرماه تا پاییز می چینند و هر چه سریع تر در سایه در حرارت کمتر از 35 درجه سانتی گراد خشکانده می شود.تمام اعضای گیاه بابونه آلمانی دارای اسانس بسیار قوی شامل نوعی الکل بنام بورنئول یاکامفول است.حدود یک تا هشت درصداسانس درگیاه وجود داردکه به وسیله ی تقطیر با بخار آب به دست می آید.رنگ این اسانس آبی روشن  است  ولی در اثر کهنه  شدن به رنگ زرد مایل به قهوه ای در می آید. بوی این اسانس بسیار قوی و طعم آن معطر است. 

 

سابقه درمانی گیاه بابونه آلمانی:

بابونه آلمانی برای مصریان و رومیان باستان یک گیاه شناخته شده بود و آن را به الهه خورشید تقدیم می کردند،چون بابونه آلمانی را داروی همه دردها می دانستند و از آن به عنوان آرام بخش،تسکین دهنده استفاده می کردند. بابونه آلمانی از قرن پانزدهم در اروپا به عنوان یک گیاه دارویی استفاده شد.

 

کشت انبوه بابونه آلمانی از قرن شانزدهم در کشور آلمان آغاز گردید وکشورهای پرتغال و فرانسه نیز از این گیاه جهت درمان بیماریها استفاده کردند. حتی در قرون وسطی از این گیاه جهت خوشبو کردن هوا استفاده می کردند و کف اتاق ها را با این گیاه می پو شاندند. 

 

انواع روش های مصرف بابونه آلمانی: 

از گلهای خشک شده ی بابونه آلمانی چای تهیه کرده و برای رفع سوء هاضمه و سوزش معده مصرف می شود. برای رفع استرس و سردرد های عصبی به عنوان نوشیدنی پیش از خواب چنان چه به بی خوابی دچارشویم کاربرد خوبی دارد. بابونه یکی از اجزای تهیه آبجوهای طبی است. "مانزانیلا" به معنی سیب کوچک ، نوعی نوشیدنی اسپانیایی است که عطر خود را از بابونه آلمانی گرفته است.گلهای خشک شده یا  روغن اصلی آن وقتی به آب وان اضافه شود،بخصوص برای افرادی که از فشارهای عصبی رنج می برند، یک آرام بخش بسیارقوی می باشد.از گلهای بابونه آلمانی در تهیه عطروتولید شامپو های گیاهی استفاده می شود. بابونه آلمانی به  شکل گل های خشک شده در قالب فله، چای، تنتور وهمچنین درساخت کرمها و پمادها مصرف می گردد.تهیه چای،پمادها وعصاره های حاصل ازبابونه موقعی صورت می گردد که گلهای این گیاه غنچه سفید و زرد به خود گرفته باشند.ترکیبات موجود در بابونه آلمانی از پیشرفت ورم جلوگیری می کند ورشد باکتریها، ویروسها و قارچها را که می توانند عامل درد باشندرا متوقف می کند. اگر 10 تا 20 گرم گل بابونه آلمانی  در چهار لیوان آب جوش به مدت 10تا 20 دقیقه دم شود وازآن یک فنجان مصرف شود، برای درمان نفخ و هضم غذا بسیار مفید خواهد بود. همچنین اگر 20 گرم گل بابونه آلمانی را در 4 لیوان آب جوش به مدت 20 تا 30 دقیقه دم کنیم برا درمان یبوست بعد ازهر غذا یک دارو قوی خواهد بود.  

 

خواص درمانی بابونه آلمانی:

بابونه رومی تسکین دهنده قوی برای سیستم عصبی و تقویت کننده قوای جنسی می باشد. این گیاه تقویت کننده مغز، ادار آور و قاعده آور است. میزان ترشح شیر مادران شیرده را افزایش می دهد. درمان کننده سردرد و میگرن است. بابونه آلمانی یک گیاه قوی در خرد کردن سنگ مثانه و دفع آن است. برای رفع درد چشم، بابونه رومی را در سرکه ریخته و آنرا مصرف می کنند. به منظور تسکین دردهای عضلانی چای بابونه آلمانی نوشیده می شود. بابونه آلمانی یک داروی قوی در درمان بی اشتهایی و کم خونی است.این گیاه ضد التهاب ،ضد تشنج ، ضد نفخ، و تب بر است. ازاسانس گل بابونه جهت حفاظت پوست و به عنوان ماده ای موثر در رویش مو استفاده می شود.ترکیبات موجوددرروغن بابونه آلمانی از پیشرفت ورم جلوگیری می کند و برای رفع  بی خوابی موثر است.ازبابونه آلمانی جهت رفع استرس وسردردهای عصبی استفاده می شود. 

 

نتیجه گیری:

سابقه درمان بیماری ها با گیاهان دارویی به قدمت تاریخ زیست انسان بر روی کره زمین است و انسان به  کمک گیاهان دارویی خود را درمان کرده و می کند.انسان تنها با دارو های شیمیایی درمان نمی شود  بلکه  همه عوامل طبیعی نقش درمان را دارند و دارو نهایتا نقش پیش گیری را در برار بیماری ها ایفا می کند. وجود گیاهان در طبیعت یکی از نعمت های بزرگ  الهی  محسوب می شود. گیاهان دارویی بر خلاف داروهای شیمیایی اثرات جانبی ندارد و میزان تاثیر انها بر بدن انسان به مراتب بیشتر از داروهای شیمیایی است. 

 

منابع:

1- گیاهان دارویی- سید هادی صمصام شریعت- انتشاراتمانی- -چاپ سال 1383 

 

 2-  درمان بیماری ها به کمک داروهای گیاهی – میترا قاسمی – نشر تیهو – چاپ 1381    

 

3- معارف گیاهی -  حسین میر حیدر -  دفتر نشر فرهنگ اسلامی – چاپ 1373 

/ 4 نظر / 138 بازدید
محمدرضا لبافی

با سلام من مایل به تبادل لینک با وبلاگ کامل و پر محتوی شما هستم

محمدرضا لبافی

دوست عزیز با کمال افتخار وبلاگ شما رو لینک کردم با تشکر و آرزوی موفقیت

موسوی

با سلام من توی وبلاگم مطالب مرتبط با کاربرد فناوری اطلاعات در زندگی روزمره به‌خصوص کاربرد این فناوری در فعالیت‌های علمی و تحقیقی نظیر نحوه‌ی مقاله‌نویسی و پایان‌نامه‌نویسی و نیز مرجع‌نویسی و کارهای آماری و ... رو کار می‌کنم. همچنین به شیوه‌های مرتبط با کارهای تحقیقی در اینترنت نیز می‌پردازم. با توجه به محتوای علمی وبلاگ شما خوشحال می‌شم که با هم تبادل لینک داشته باشیم. با تشکر موسوی